Phân bón hữu cơ cho lan cần được lựa chọn và sử dụng phù hợp với từng giai đoạn để cây phát triển rễ, thân lá và ra hoa tốt. Bài viết dưới đây, cùng SFARM tìm hiểu phân phù hợp, cách bón, liều lượng và những lưu ý quan trọng khi chăm sóc lan.
Xem thêm: Phân bón cây cảnh: Cách chọn và bón đúng cho từng nhóm cây trồng chậu
1. Lan cần phân bón như thế nào?
Lan có bộ rễ chủ yếu bám trên giá thể như vỏ cây, dớn hoặc than nên cách sử dụng phân bón hữu cơ cho lan khác với cây trồng đất. Nguyên tắc chung là bón loãng và thường xuyên thay vì bón đậm với khoảng cách dài.
Có thể bổ sung phân hữu cơ pha loãng như phân cá, dịch chuối hoặc nước vo gạo ủ nhưng chỉ nên dùng phụ trợ.
Nên sử dụng khoảng 1/4–1/2 liều trên nhãn. Mùa sinh trưởng bón 1–2 lần/tuần, giảm còn 2 tuần/lần hoặc ngưng vào mùa lạnh, mùa nghỉ.
Trước khi bón nên tưới nước sạch để hạn chế sốc hoặc cháy rễ do muối khoáng. Bón vào buổi sáng, tránh khi giá thể ướt sũng hoặc cây đang yếu, mới thay chậu, tách nhánh.
2. Các dạng phân bón hữu cơ phù hợp cho lan
Phân bón hữu cơ cho lan có nhiều dạng với cách sử dụng khác nhau. Trong đó, phân hữu cơ viên tan chậm và dạng bột có thể cung cấp dinh dưỡng cho cây khi được sử dụng đúng cách.
2.1. Phân hữu cơ dạng viên tan chậm
Phân hữu cơ viên tan chậm thường làm từ bánh dầu, phân dơi, phân trùn quế nén viên hoặc hỗn hợp hữu cơ ép viên.
Phân tan dần trong vài tuần đến vài tháng, giải phóng dinh dưỡng đều khi tưới. Ưu điểm là tiện sử dụng, không cần pha, ít gây sốc rễ và hạn chế dinh dưỡng bị rửa trôi nhanh.
Đặt viên trên bề mặt giá thể, cách gốc hoặc rễ khoảng 2–3 cm, không vùi sâu. Chậu nhỏ đường kính 10–15 cm thường dùng khoảng 3–5 viên và tăng số lượng theo kích thước chậu.
Khi viên cũ tan hết có thể bổ sung viên mới, thường 1–2 tháng/lần tùy sản phẩm và tần suất tưới.
Phân viên phù hợp bổ sung dinh dưỡng định kỳ trong mùa sinh trưởng. Tuy nhiên, không nên dùng làm nguồn dinh dưỡng duy nhất khi cây có nhu cầu cao vì phân giải phóng chậm và khó điều chỉnh NPK.
2.2. Phân hữu cơ dạng bột và cách dùng
Phân hữu cơ dạng bột gồm bột bánh dầu, bột xương, bột phân dơi, bột rong biển, bột đậu tương. Dinh dưỡng khá cô đặc nên cần ngâm ủ hoặc pha loãng trước khi dùng.
Cách phổ biến là ngâm 1 muỗng cà phê bột với 1–2 lít nước trong 3–7 ngày. Có thể ủ cùng men vi sinh hoặc EM. Sau đó lọc lấy nước trong, pha loãng thêm và tưới quanh gốc, tránh đổ vào đọt.
Nếu rắc trực tiếp, chỉ dùng một lớp mỏng, đặt xa gốc rồi tưới nhẹ. Cách này dễ gây mốc hoặc thu hút côn trùng khi môi trường ẩm nên cần theo dõi kỹ.
Nên ưu tiên phân đã hoai mục hoặc qua ủ, không dùng phân tươi. Theo dõi phản ứng của cây trong 1–2 tuần đầu để điều chỉnh lượng phù hợp.
3. Cách chọn phân theo giai đoạn của lan
Nhu cầu dinh dưỡng của lan thay đổi theo từng thời kỳ. Vì vậy, lựa chọn phân bón cho lan cần dựa vào trạng thái phát triển của cây, từ phục hồi rễ, phát triển thân lá đến trước và sau khi ra hoa.
3.1. Phục hồi và ra rễ
Giai đoạn này áp dụng cho lan mới mua, mới tách chiết, thay chậu, cây suy yếu hoặc có bộ rễ hư hại.
Có thể ưu tiên NPK cao lân như 10-30-20, 10-52-10 hoặc phân kích rễ chứa NAA, IAA, Vitamin B1. Ngoài ra, có thể bổ sung phân bón lá gốc rong biển, Atonik hoặc B1 pha loãng.
Nên hạn chế đạm cao vì bộ rễ chưa đủ khả năng hấp thụ, lượng đạm dư dễ gây thối gốc.
Sau khi thay chậu nên đợi 1–2 tuần mới bón. Sử dụng khoảng 1/4 liều khuyến cáo, phun sương hoặc tưới nhẹ quanh gốc khoảng 1 lần/tuần.
3.2. Phát triển thân lá
Khi bộ rễ đã ổn định và cây sinh trưởng mạnh, có thể dùng NPK cân bằng hoặc nhỉnh đạm như 20-20-20, 30-10-10 hoặc 23-19-17.
Đạm hỗ trợ phát triển lá và thân giả hành, tạo nền tảng cho quá trình ra hoa. Có thể kết hợp phân hữu cơ viên tan chậm với NPK dạng nước.
Bón khoảng 1–2 lần/tuần với 1/2 liều khuyến cáo. Nếu lá xanh đậm, mềm, dễ gãy cần giảm lượng hoặc giãn khoảng cách bón vì đây có thể là dấu hiệu thừa đạm.
3.3. Trước và sau khi ra hoa
Trước khi ra hoa, chuyển sang NPK giảm đạm, tăng lân và kali như 6-30-30, 10-30-20 hoặc 0-50-30 dùng ngắn hạn.
Có thể bón 2–3 lần liên tiếp, cách nhau 1–2 tuần trước khi vòi hoa xuất hiện. Khi cây đang ra hoa, giảm phân hoặc chỉ sử dụng NPK cân bằng khoảng 1/4 liều, tránh đạm cao.
Sau khi hoa tàn, quay lại NPK cân bằng hoặc nhỉnh đạm nhẹ như 20-20-20, 30-10-10 để cây phục hồi và chuẩn bị hình thành rễ, lá mới.
4. Cách đặt phân trong chậu lan
Với phân viên tan chậm, đặt trên bề mặt giá thể, cách gốc hoặc rễ chính khoảng 2–3 cm. Không vùi sâu và tránh đặt sát đọt non, điểm sinh trưởng hoặc gốc thân giả hành.
Nên phân bố viên quanh mép chậu thay vì tập trung một chỗ. Với lan ghép gỗ hoặc chậu treo, có thể đặt viên vào khe giá thể hoặc cho vào túi lưới nhỏ treo gần gốc.
Phân bột hữu cơ chỉ nên rắc mỏng, xa gốc rồi tưới nhẹ. Không để phân rơi vào đọt non hoặc kẽ lá.
Với NPK hòa tan, có thể tưới quanh rễ, giá thể và một phần rễ khí sinh. Tránh để dung dịch đọng trong đọt lá hoặc nõn non.
5. Liều lượng và chu kỳ bón
Nguyên tắc khi sử dụng phân bón cho lan là “loãng và đều”. Nên pha khoảng 1/4–1/2 liều khuyến cáo để hạn chế cháy rễ và cháy đầu lá.
Mùa sinh trưởng mạnh có thể bón 1–2 lần/tuần. Mùa chuyển tiếp giảm còn 2 tuần/lần. Mùa lạnh hoặc mùa nghỉ có thể ngưng hoặc chỉ bón khoảng 1 tháng/lần với liều rất loãng.
Sau thay chậu nên ngưng phân 2–4 tuần đầu. Cứ khoảng 3–4 lần bón nên xen kẽ một lần tưới nước sạch để rửa muối khoáng tồn dư.
Định kỳ mỗi tháng nên tưới đẫm nước sạch để súc rửa toàn bộ giá thể.
6. Ảnh hưởng của tưới nước và độ thoáng giá thể
Tưới nước ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng phân bón cho lan. Tưới quá nhiều khiến dinh dưỡng bị rửa trôi, trong khi quá ít nước làm muối khoáng tích tụ và gây cháy rễ.
Nên làm ẩm giá thể trước khi bón. Nước quá cứng hoặc nước máy có clo cao nên để lắng hoặc qua đêm trước khi sử dụng.
Giá thể thoáng như vỏ thông, than và dớn miếng giúp rễ nhận đủ oxy, hấp thụ dinh dưỡng tốt và hạn chế nấm bệnh.
Ngược lại, giá thể bí, giữ ẩm lâu có thể khiến rễ bị ngộp và thối dù bón đúng liều. Giá thể đã mục cũng giữ ẩm nhiều và giảm độ thoáng nên cần thay định kỳ, thường khoảng 1–2 năm/lần tùy loại.
7. Dấu hiệu lan bị dư phân
Dư phân có thể khiến đầu rễ cháy đen, khô teo hoặc rễ mới chuyển nâu, đen thay vì xanh hay trắng bạc.
Trên lá, mép hoặc đầu lá có thể vàng, nâu và khô dần. Lá non có thể biến dạng, nhăn hoặc nhỏ bất thường. Lá xanh quá đậm, mềm và dễ gãy thường là dấu hiệu thừa đạm.
Cây có thể chậm phát triển do bộ rễ bị tổn thương. Cặn trắng xuất hiện trên giá thể hoặc thành chậu cho thấy muối khoáng đang tích tụ.
Trường hợp nặng có thể khiến cây dễ nấm bệnh, thối gốc, rụng nụ, hoa nở không đều hoặc nhanh tàn.
Khi phát hiện dư phân, ngừng bón ngay và tưới đẫm nước sạch 2–3 lần liên tiếp, mỗi lần cách nhau vài phút. Cắt bỏ phần rễ, lá hư hỏng nặng và chờ cây ổn định 2–4 tuần trước khi bón lại với liều thấp hơn.
8. Gợi ý phân trùn quế viên nén SFARM cho lan
Để bổ sung dinh dưỡng, Anh/Chị có thể tham khảo phân trùn quế viên nén chuyên dùng cho lan SFARM. Sản phẩm được làm từ 100% phân trùn quế nguyên chất đã giảm ẩm, sàng lọc và rây mịn.
Phân có dạng viên hình trụ tròn màu nâu xám, đường kính khoảng 6 mm, độ ẩm 5–10%. Viên phân tan chậm với thời gian sử dụng đến 60 ngày, phù hợp từ lan đơn thân, đa thân đến địa lan, phong lan và bán địa lan.
Sản phẩm lành tính, không mùi và thuận tiện sử dụng. Nguồn thức ăn của trùn quế là 100% phân bò, sau khi qua hệ tiêu hóa của trùn được chuyển hóa thành dạng dinh dưỡng dễ hấp thụ hơn, hỗ trợ lan phát triển kie, chồi và rễ.
Ngoài dinh dưỡng đa, trung, vi lượng, sản phẩm còn chứa Acid Humic, Acid Fulvic, IAA và hệ vi sinh vật có lợi, hỗ trợ nảy chồi, ra rễ, ra hoa và hạn chế tác động của vi khuẩn, nấm, virus gây hại.
Khi sử dụng, cho phân vào túi lưới gắn lên giò lan hoặc rải trực tiếp trên bề mặt giò, xung Đây là nguồn phân hữu cơ nền cung cấp dinh dưỡng đều và ổn định.
Xem thêm:
Cách bón phân trùn quế cho cây cảnh theo đường kính chậu
Phân bón hữu cơ cho mai vàng: Lịch bón theo từng giai đoạn
Phân bón cho cây trong nhà: Loại nhẹ mùi, dễ dùng và an toàn
Phân bón cho hoa giấy: Cách nuôi rễ, dưỡng cây và hỗ trợ ra hoa
Phân bón hữu cơ cho hoa hồng: Chọn loại nào và bón bao nhiêu?
Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích về phân bón phù hợp các loại cây, đừng quên theo dõi SFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của SFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
