Phân bón cho cây trong nhà cần được lựa chọn và sử dụng phù hợp với tốc độ sinh trưởng của cây. Bón đúng loại, đúng liều và đúng thời điểm giúp cây được bổ sung dinh dưỡng, đồng thời hạn chế tình trạng dư phân, sốc hoặc cháy rễ. Cùng SFARM tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Xem thêm: Phân bón cây cảnh: Cách chọn và bón đúng cho từng nhóm cây trồng chậu
1. Cây trong nhà có cần bón phân thường xuyên không?
Cây trong nhà không cần bón phân quá thường xuyên. Do nhận ít ánh sáng hơn cây ngoài trời, tốc độ quang hợp và sinh trưởng chậm hơn nên nhu cầu dinh dưỡng cũng thấp hơn.
Vào mùa thu – đông, phần lớn cây trong nhà bước vào giai đoạn nghỉ và gần như ngừng phát triển. Bón phân lúc này có thể khiến rễ không hấp thụ kịp, làm muối khoáng tích tụ trong đất.
Trong mùa sinh trưởng, thường là xuân – hè, có thể bón 2 – 4 tuần/lần tùy cây. Mùa nghỉ nên ngưng hoặc giãn xuống 1 – 2 tháng/lần. Cây mới thay chậu nên đợi vài tuần vì đất hoặc giá thể mới thường đã có dinh dưỡng.
Có thể nhận biết cây cần bổ sung phân bón cho cây trong nhà khi lá mới nhỏ, nhạt màu, cây ngừng phát triển trong mùa sinh trưởng hoặc lá vàng đều không do úng nước hay sâu bệnh.
Bón quá nhiều có thể gây cháy rễ, làm đầu hoặc mép lá nâu khô. Cây cũng có thể phát triển vống, lá to nhưng thân yếu và mất dáng tự nhiên.
Vì vậy, bón ít nhưng đúng thời điểm và liều lượng quan trọng hơn việc bón thường xuyên.
2. Tiêu chí chọn phân bón cho không gian sống
Cây trong nhà thường đặt gần khu vực sinh hoạt như phòng khách, phòng ngủ hoặc bàn làm việc. Vì vậy, chọn phân bón cho cây trong nhà cần cân nhắc cả dinh dưỡng, sự thoải mái và an toàn cho không gian sống.
2.1. Nhẹ mùi, ít bụi và dễ kiểm soát liều
Phân chuồng ủ hoai, phân cá hoặc bột xương có thể có mùi khá nồng, không phù hợp với không gian kín. Phân dạng bột dễ phát tán bụi, bám vào đồ nội thất và có thể ảnh hưởng đến người dị ứng hoặc hen suyễn.
Dạng bột hoặc hạt rời cũng khó định lượng chính xác, dễ bón dư và gây sốc cây.
Có thể ưu tiên phân lỏng cô đặc vì nhẹ mùi, dễ kiểm soát liều và không phát tán bụi. Dạng que cắm cũng tiện sử dụng, không cần pha chế, hạn chế bụi và mùi.
Viên nén tan chậm có lớp vỏ kiểm soát cũng giúp hạn chế mùi và bụi. Nên tránh phân hữu cơ dạng thô chưa xử lý khử mùi vì có thể phát sinh mùi khi tưới hoặc tiếp tục phân hủy trong chậu.
2.2. Dinh dưỡng chậm, hạn chế sốc rễ
Cây trong nhà sinh trưởng chậm nên phân tan nhanh hoặc nồng độ cao có thể cung cấp dinh dưỡng nhanh hơn khả năng hấp thụ của rễ. Điều này làm dư muối khoáng, gây cháy rễ hoặc sốc cây.
Phân tan chậm giải phóng dưỡng chất từ từ, phù hợp hơn với tốc độ hấp thụ của cây nội thất.
Khi chọn phân bón cho cây trong nhà, có thể ưu tiên sản phẩm ghi “slow-release”, “tan chậm” hoặc “phóng thích có kiểm soát”, thường giải phóng dinh dưỡng trong 2 – 6 tháng tùy sản phẩm.
Nồng độ phân lỏng có thể pha bằng 1/2 hoặc 1/4 hướng dẫn trên bao bì. Có thể ưu tiên phân hữu cơ đã ủ hoai hoàn toàn hoặc phân khoáng bọc vỏ tan chậm.
Không nên bón khi cây vừa thay chậu, cắt tỉa hoặc bị sốc nhiệt. Cần chờ bộ rễ ổn định trước khi bổ sung dinh dưỡng.
3. Các loại phân hữu cơ phù hợp
Với yêu cầu nhẹ mùi, ít bụi và cung cấp dinh dưỡng chậm, phân trùn quế và phân hữu cơ dạng viên là hai lựa chọn phổ biến, phù hợp với cây trồng trong nhà.
3.1. Phân trùn quế
Phân trùn quế được tạo thành từ quá trình trùn quế tiêu hóa chất hữu cơ như phân bò và rác hữu cơ. Thành phẩm có dạng mùn tơi xốp, màu nâu đen.
Phân trùn quế nguyên chất đã xử lý gần như không có mùi hôi, chỉ có mùi đất nhẹ. Phân chứa hệ vi sinh vật có lợi tự nhiên, giúp cải tạo đất, tăng khả năng giữ ẩm và độ thoáng khí cho giá thể.
Dinh dưỡng được giải phóng từ từ nên khó gây sốc hoặc cháy rễ ngay cả khi bón hơi dư.
Khi thay chậu, có thể trộn phân trùn quế khoảng 10 – 20% thể tích giá thể hoặc định kỳ rắc một lớp mỏng trên mặt đất. Dịch chiết trùn quế pha loãng cũng dễ kiểm soát liều và gần như không bụi.
Nên chọn phân đã sàng lọc kỹ, không lẫn tạp chất hoặc trứng côn trùng. Bảo quản nơi khô ráo, đậy kín để hạn chế mùi nhẹ hoặc thu hút ruồi giấm.
Với phân trùn quế dùng để bón cho cây trong nhà, Anh/Chị có thể tham khảo phân trùn quế PB01. Sản phẩm được làm 100% từ phân trùn quế, đã giảm ẩm và sàng lọc nên dễ bảo quản, cất trữ. Phân cung cấp đa dạng dinh dưỡng hữu cơ cùng lượng lớn vi sinh vật tự nhiên. Các dưỡng chất ở dạng dễ hấp thu, cây có thể sử dụng ngay mà không cần qua quá trình chuyển hóa. Đặc biệt, sản phẩm không cần ủ trước khi bón và không gây nóng sốt cho cây.
Xem thêm: Cách bón phân trùn quế cho cây cảnh theo đường kính chậu
3.2. Phân bón hữu cơ dạng viên
Phân hữu cơ dạng viên được làm từ bã thực vật, phân động vật ủ hoai, khô dầu và được nén hoặc tạo thành viên nhỏ. Một số loại có lớp áo giúp kiểm soát tốc độ tan.
Phân thường được xử lý khử mùi nên nhẹ mùi hơn dạng rời. Dạng viên cũng dễ định lượng, không phát tán bụi và thuận tiện sử dụng.
Phân tan dần sau mỗi lần tưới, giải phóng dưỡng chất trong vài tuần đến vài tháng tùy sản phẩm, phù hợp với tốc độ sinh trưởng chậm của cây nội thất.
Khi dùng, vùi vài viên xuống đất cách gốc một khoảng, tránh sát thân hoặc rễ chính rồi tưới bình thường. Tần suất bổ sung tùy sản phẩm, thường 1 – 2 tháng/lần trong mùa sinh trưởng.
Với phân bón hữu cơ dạng viên, Anh/Chị có thể tham khảo phân trùn quế viên nén SFARM. Sản phẩm 100% từ phân trùn quế nguyên chất, đã qua giảm ẩm, rây mịn và sàng lọc, có thời gian sử dụng đến 30 ngày. Phân cung cấp nguồn dinh dưỡng đa dạng, an toàn cho cây và đất, hỗ trợ nảy chồi, phát triển rễ, ra hoa, đồng thời bổ sung vi sinh vật có lợi cho đất và vùng rễ, hạn chế ảnh hưởng từ vi khuẩn, nấm, virus. Bên cạnh đó, sản phẩm còn hỗ trợ cải tạo đất và cân bằng pH đất ở mức trung tính
4. Cách bón cho cây để bàn, cây lá và chậu lớn
Cách sử dụng phân bón cho cây trong nhà cần điều chỉnh theo kích thước cây, loại chậu và không gian đặt cây.
Với cây để bàn trong chậu 10 – 15 cm, nên ưu tiên dạng que cắm hoặc phân lỏng pha loãng vì lượng đất ít, dễ bón dư.
Nếu dùng phân trùn quế, chỉ rắc một lớp mỏng vài mm trên mặt đất, không trộn sâu để tránh xáo trộn rễ. Phân lỏng có thể pha bằng 1/4 – 1/2 hướng dẫn trên bao bì.
Với cây lá lớn như trầu bà, lưỡi hổ, kim tiền hoặc monstera, có thể vùi phân viên tan chậm quanh gốc, cách thân 3 – 5 cm.
Phân trùn quế có thể trộn vào lớp đất mặt khoảng 4 – 6 tuần/lần trong mùa sinh trưởng. Dinh dưỡng cân đối giúp cây lá to bản duy trì lá to, xanh bền và ít vàng mép.
Với cây cảnh lớn hoặc cây góc phòng, nên rải phân viên tan chậm đều quanh mép chậu, tránh dồn một chỗ.
Có thể trộn phân trùn quế vào đất khi thay chậu và bổ sung dạng lỏng hoặc viên trong mùa sinh trưởng. Chậu lớn giữ ẩm và dinh dưỡng lâu nên khoảng cách giữa các lần bón có thể dài hơn chậu nhỏ.
5. Liều lượng theo đường kính chậu
Liều lượng dưới đây mang tính tham khảo và cần điều chỉnh theo hướng dẫn của từng sản phẩm vì nồng độ dinh dưỡng giữa các nhà sản xuất khác nhau.
| Đường kính chậu | Phân viên tan chậm | Phân trùn quế | Phân lỏng pha loãng |
| 10 – 15 cm | 1 viên nhỏ/1 que | 1 – 2 muỗng cà phê | 1/4 liều, 1 lần/4 tuần |
| 15 – 25 cm | 2 – 3 viên | 2 – 3 muỗng canh | 1/2 liều, 1 lần/3 – 4 tuần |
| 25 – 35 cm | 4 – 6 viên | 1/2 chén nhỏ | Liều đầy đủ, 1 lần/3 – 4 tuần |
| Trên 35 cm | Rải đều theo mép chậu | Trộn 10 – 15% khi thay đất và bổ sung theo mùa | Liều đầy đủ hoặc hơn tùy tán lá |
Nguyên tắc chung là bón thiếu tốt hơn bón dư. Có thể bổ sung ở lần sau, trong khi dư phân khó khắc phục và có thể phải tưới nhiều nước xuyên qua chậu để rửa trôi.
6. Bao lâu nên bón lại?
Tần suất sử dụng phân bón cho cây trong nhà cần dựa vào giai đoạn phát triển và tình trạng thực tế của cây.
Mùa sinh trưởng xuân – hè, phân lỏng có thể dùng 3 – 4 tuần/lần. Phân viên hoặc que sử dụng theo thời hạn tan trên bao bì, thường 1 – 2 tháng/lần.
Mùa nghỉ thu – đông có thể ngưng bón hoặc giãn xuống 6 – 8 tuần/lần với liều rất loãng.
Cây mới thay chậu nên đợi 4 – 6 tuần. Cây mới mua hoặc đang thích nghi với môi trường mới nên đợi 2 – 4 tuần trước khi bón.
Nếu cây đang bệnh, úng nước hoặc vừa cắt tỉa mạnh, nên tạm ngưng đến khi cây hồi phục.
Không có tần suất cố định cho mọi loại cây. Cần kết hợp lịch bón với việc quan sát tình trạng cây để điều chỉnh phù hợp.
7. Dấu hiệu cây thiếu hoặc dư dinh dưỡng
Khi thiếu dinh dưỡng, lá già có thể vàng đều từ phía dưới gốc trong khi lá non vẫn xanh. Lá mới ra chậm, nhỏ bất thường hoặc nhạt màu hơn lá cũ.
Cây cũng có thể thân yếu, còi, không phát triển dù đang trong mùa sinh trưởng và đủ ánh sáng, nước. Lá rụng sớm bất thường cũng là dấu hiệu cần chú ý.
Khi dư hoặc sốc dinh dưỡng, đầu và mép lá thường cháy khô, chuyển nâu giòn. Bề mặt đất hoặc quanh miệng chậu có thể xuất hiện cặn trắng do muối khoáng tích tụ.
Lá non có thể méo, cong hoặc rũ dù đất đủ ẩm. Rễ có thể chuyển nâu đen, mềm nhũn và cây đột ngột héo dù vừa được tưới đủ nước.
Khi nghi ngờ dư phân, cần ngưng bón ngay và tưới nhiều nước liên tiếp để rửa muối khoáng qua lỗ thoát nước. Sau đó để đất trở lại trạng thái bình thường rồi mới cân nhắc bón với liều thấp hơn.
8. Lưu ý với nhà có trẻ nhỏ và thú cưng
Khi sử dụng phân bón cho cây trong nhà, cần chú ý bảo quản và cách bón nếu gia đình có trẻ nhỏ hoặc thú cưng.
Tránh phân dạng viên hoặc que có màu sắc bắt mắt, hình dáng giống kẹo hoặc thuốc vì trẻ nhỏ và thú cưng có thể nhầm và nuốt phải.
Phân bón, kể cả phân hữu cơ, cần cất ở nơi trẻ và thú cưng không thể tiếp cận. Không để túi phân mở gần chậu cây.
Bột xương, bột máu hoặc phân cá có thể có mùi hấp dẫn thú cưng, khiến chó mèo đào chậu để tìm ăn. Có thể ưu tiên phân trùn quế hoặc phân viên thực vật không có mùi tanh.
Sau khi bón phân lỏng, cần lau sạch dung dịch rơi trên sàn hoặc kệ. Phân viên tan chậm nên vùi sâu khoảng 2 – 3 cm thay vì để trên bề mặt.
Có thể đặt chậu cây ở vị trí cao hơn tầm với của trẻ và thú cưng, đặc biệt trong vài ngày đầu sau khi bón.
Nếu nghi ngờ trẻ hoặc thú cưng đã ăn phải phân bón, cần liên hệ cơ sở y tế hoặc bác sĩ thú y để được tư vấn. Không tự gây nôn hoặc xử lý tại nhà khi chưa chắc chắn về thành phần sản phẩm.
Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích về phân bón phù hợp các loại cây, đừng quên theo dõi SFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của SFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
