Cách bón phân bò cho cây đúng kỹ thuật cần bắt đầu từ khâu xử lý phân, xác định liều lượng phù hợp đến lựa chọn vị trí và thời điểm bón. Tùy từng loại cây, cách sử dụng phân bò sẽ có những yêu cầu khác nhau để hạn chế nóng rễ, úng hoặc dư dinh dưỡng. Cùng SFARM qua bài viết này tìm hiệu cách bón phân bò đúng kỹ thuật cho từng loại cây.
Xem thêm: Cập nhật phân bón mới nhất tại đây
1. Chuẩn bị phân bò trước khi bón
Phân bò cần được xử lý trước khi bón để hạn chế nóng rễ, mầm bệnh, hạt cỏ dại và mùi hôi. Phân tươi còn chứa vi sinh vật gây hại, trứng giun sán, hạt cỏ dại và đạm chưa ở dạng cây hấp thụ ngay. Quá trình phân hủy còn sinh nhiệt, dễ gây cháy rễ cây non.
1.1. Ủ hoai truyền thống
Đánh đống phân bò, trộn rơm rạ, trấu hoặc lá cây khô theo tỷ lệ khoảng 3 phần phân : 1 phần chất độn. Có thể thêm vôi bột hoặc chế phẩm vi sinh như EM, Trichoderma để tăng tốc độ phân hủy và diệt mầm bệnh.
Giữ ẩm khoảng 50-60%, che bằng bạt hoặc lá chuối và ủ 30-45 ngày. Đảo trộn 7-10 ngày/lần để phân hủy đều, hạn chế yếm khí sinh mùi.
Phân đạt chuẩn khi chuyển màu đen hoặc nâu sẫm, tơi xốp, không còn mùi hôi nồng và không nhận ra hình dạng ban đầu.
1.2. Ủ với chế phẩm vi sinh
Dùng Trichoderma hoặc EM gốc pha loãng tưới vào đống ủ. Phương pháp này giúp rút ngắn thời gian ủ còn khoảng 20-30 ngày và diệt nấm bệnh, tuyến trùng tốt hơn ủ tự nhiên.
Để ủ phân đạt được hiệu quả tốt nhất, Anh/Chị có thể tham khảo dòng trichoderma chuyên ủ phân hữu cơ SFARM. Đây là dòng sản phẩm chuyên dùng để ủ phân có mật độ vi sinh cao và mạnh.
Xem thêm: Cách ủ phân chuồng với chế phẩm vi sinh Trichoderma SFARM (chuyên ủ phân hữu cơ)
1.3. Làm phân bò khô/viên
Nếu mua phân bò đã qua xử lý công nghiệp dạng viên hoặc bột, sản phẩm thường đã được ủ hoai và khử trùng, có thể bón trực tiếp theo hướng dẫn trên bao bì.
2. Cách bón phân bò cho từng loại cây
Tùy đặc điểm bộ rễ, không gian đất và giai đoạn sinh trưởng, cách bón phân bò cho cây cần được điều chỉnh phù hợp. Việc bón đúng giúp hạn chế nóng rễ, úng hoặc dư thừa dinh dưỡng.
Với nhu cầu bổ sung dinh dưỡng và cải tạo đất cho cây, Anh/Chị có thể tham khảo phân bò ủ vi sinh SFARM. Sản phẩm được sản xuất từ 100% phân bò nguyên chất, xử lý bằng công nghệ vi sinh và bổ sung acid humic, có độ pH trung tính.
Phân được ủ hoai kỹ lưỡng, giúp hạn chế các tác nhân gây hại, an toàn khi sử dụng và thân thiện với môi trường. Bên cạnh việc bổ sung nguồn hữu cơ, sản phẩm còn hỗ trợ cải thiện độ tơi xốp, thông thoáng và độ phì nhiêu của đất, tăng khả năng giữ ẩm, tạo điều kiện thuận lợi để cây sinh trưởng khỏe mạnh, phát triển tốt và nâng cao năng suất, chất lượng hoa trái.
Xem thêm: Bón phân bò có tác dụng gì? Nên bón lót hay bón thúc?
2.1. Rau và cây ngắn ngày
Rau ăn lá, rau ăn quả ngắn ngày và cây họ đậu có bộ rễ nông, sinh trưởng nhanh, cần dinh dưỡng dễ tiêu và không chịu được nhiệt từ phân chưa hoai.
Bón lót trước khi trồng bằng 2-3kg phân bò hoai/m², trộn đều vào đất, cày xới sâu 15-20cm và để ải 7-10 ngày.
Sau khi cây bén rễ, hồi xanh khoảng 7-10 ngày sau trồng, pha loãng phân bò hoai với nước rồi tưới quanh gốc, cách gốc 5-10cm, tránh lá non.
Với rau ăn quả như cà chua, dưa leo, có thể bón thúc thêm một lần khi cây ra hoa, kết trái. Chỉ dùng phân đã ủ hoai hoàn toàn, tuyệt đối không dùng phân tươi.
2.2. Hoa kiểng, cây trồng chậu
Cây trồng chậu có không gian đất hạn chế, dễ úng hoặc nóng rễ nên cần kiểm soát lượng phân chặt chẽ.
Khi thay chậu hoặc trồng mới, trộn phân bò hoai với đất hoặc giá thể theo tỷ lệ 1 phần phân : 3-4 phần đất.
Khi bón thúc, rắc lớp mỏng phân bò hoai trên mặt chậu, cách gốc 3-5cm, khoảng 3-4 tuần/lần rồi tưới nước. Có thể dùng dạng nước phân pha loãng để dễ kiểm soát nồng độ.
Không bón sát gốc, không bón khi cây đang ra hoa rộ và cần đảm bảo chậu thoát nước tốt.
2.3. Cây ăn quả, cây lâu năm
Xoài, cam, bưởi, sầu riêng có bộ rễ ăn sâu, lan rộng và cần nhiều dinh dưỡng nhưng nên bón theo từng giai đoạn trong năm.
Đào rãnh theo hình chiếu tán lá, sâu khoảng 20-30cm. Lượng phân trung bình 10-30kg/gốc/năm tùy tuổi cây, chia thành 2-3 đợt.
Sau thu hoạch hoặc đầu mùa mưa, bón để phục hồi và thúc chồi. Trước khi ra hoa, bón thúc để cây phân hóa mầm hoa. Giai đoạn nuôi trái, bổ sung thêm để trái lớn đều, hạn chế rụng.
Rải phân vào rãnh hoặc hố, lấp đất và tưới nước. Có thể kết hợp phân bò hoai với phân lân, kali theo từng giai đoạn nhưng tránh bón sát gốc vì dễ gây thối rễ.
3. Liều lượng phân bò phù hợp
Lượng phân cần điều chỉnh theo kích thước chậu, diện tích vườn và độ tuổi cây. Đây là cơ sở để áp dụng cách bón phân bò cho cây phù hợp hơn với từng trường hợp.
3.1. Theo chậu trồng
| Kích thước chậu | Lượng phân bò hoai mục |
| Chậu nhỏ 15-20cm | 50-100g/lần |
| Chậu vừa 25-35cm | 150-300g/lần |
| Chậu lớn 40-60cm | 300-500g/lần |
| Chậu cây cảnh lớn/cây thân gỗ | 0,5-1kg/lần |
Với chậu nhỏ, khi trồng mới có thể trộn 1 phần phân : 4 phần đất. Bón 3-4 tuần/lần trong giai đoạn sinh trưởng, giảm hoặc ngưng khi cây ra hoa rộ hoặc vào mùa nghỉ.
Nếu dùng dạng nước phân, pha khoảng 1 phần phân : 10-15 phần nước, tưới thay nước thường 1-2 lần/tuần.
3.2. Theo diện tích vườn
Rau và cây ngắn ngày có thể bón lót khoảng 2-3kg/m². Diện tích 10m² dùng khoảng 20-30kg; 100m² dùng khoảng 200-300kg; 1000m² dùng khoảng 2-3 tấn.
Bón lót toàn bộ trước khi gieo trồng và trộn đều vào đất. Bón thúc bằng nước phân loãng hoặc rắc quanh gốc với khoảng 30-50% lượng bón lót, chia 1-2 lần trong vụ.
3.3. Theo độ tuổi cây
| Độ tuổi/giai đoạn | Lượng phân/gốc/năm |
| Cây mới trồng dưới 1 năm | 5-10kg |
| Cây 1-3 năm | 10-20kg |
| Cây 3-5 năm | 20-30kg |
| Cây trưởng thành trên 5 năm | 30-50kg |
Cây lớn như sầu riêng, xoài lâu năm có thể dùng 50-70kg/gốc/năm. Nên chia thành 2-3 đợt thay vì bón một lần.
Cây càng lớn, tán càng rộng thì rãnh hoặc hố bón càng cần đào xa gốc theo hình chiếu tán lá. Liều lượng thực tế còn phụ thuộc loại đất, loại cây và độ hoai mục của phân.
4. Các bước bón phân bò đúng kỹ thuật
Thực hiện đúng từng bước giúp cách bón phân bò cho cây đạt hiệu quả và hạn chế rủi ro cho rễ.
Trước tiên, kiểm tra phân đã hoai hoàn toàn với màu nâu đen hoặc đen, tơi xốp, không còn mùi hôi nồng và không nhận ra hình dạng ban đầu. Nếu chưa chắc chắn, cần ủ thêm.
Tiếp theo, làm cỏ, dọn tàn dư thực vật và xới nhẹ đất mặt. Với chậu, kiểm tra đất không bị úng.
Không bón sát gốc hoặc thân. Cây lớn nên bón theo hình chiếu tán lá; cây nhỏ, rau và cây chậu bón cách gốc khoảng 5-10cm.
Rải đều phân theo lượng đã tính. Nếu bón theo rãnh hoặc hố, cho phân xuống rồi lấp một lớp đất mỏng. Nếu dùng nước phân pha loãng, tưới quanh gốc và tránh lá, thân non.
Tưới nước ngay sau khi bón để phân phân giải và ngấm vào đất. Duy trì độ ẩm ổn định trong vài ngày sau đó.
Theo dõi cây trong 5-7 ngày. Lá xanh tốt, ra chồi non là dấu hiệu tốt. Nếu cây héo, vàng lá hoặc cháy mép lá, có thể do quá liều hoặc phân chưa hoai kỹ; cần tưới nhiều nước và giảm liều lần sau.
Nên bón vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh nắng gắt, mưa lớn. Không bón khi cây đang bệnh hoặc mới cắt tỉa, mới bị sốc. Có thể luân phiên với phân hữu cơ khác hoặc NPK theo từng giai đoạn và chia nhỏ lượng bón trong năm.
5. Những lỗi cần tránh khi bón phân bò
Tránh các lỗi phổ biến giúp hạn chế nóng rễ, thối rễ, dư dinh dưỡng và giảm hiệu quả sử dụng phân.
Bón phân bò tươi, chưa qua ủ hoai có thể gây nóng, cháy rễ, mang mầm bệnh, trứng giun sán, hạt cỏ dại, thu hút ruồi nhặng và tạo mùi hôi. Cần ủ hoai hoàn toàn 30-45 ngày hoặc dùng chế phẩm vi sinh để rút ngắn thời gian.
Bón sát gốc, sát thân dễ gây thối gốc, thối rễ. Cây nhỏ cần bón cách gốc tối thiểu 5-10cm, cây lớn bón theo hình chiếu tán lá.
Bón quá liều có thể làm dư đạm, cây phát triển thân lá quá mức, mềm yếu, dễ đổ ngã, sâu bệnh, ra hoa kết trái kém và gây ô nhiễm đất, nước ngầm. Cần chia nhỏ lượng phân thành nhiều đợt.
Bón sai thời điểm có thể gây rụng hoa, rụng trái non hoặc làm phân bị bay hơi, rửa trôi. Nên bón sáng sớm hoặc chiều mát, tránh lúc cây ra hoa rộ và trước mưa lớn.
Không tưới nước sau khi bón khiến phân khó phân giải, không ngấm vào đất và có thể gây hại rễ. Cần tưới nước ngay sau khi bón.
Bón trong chậu thoát nước kém dễ gây úng, thối rễ, sinh mùi hôi và tạo môi trường cho vi khuẩn có hại. Cần đảm bảo chậu thoát nước tốt và đất tơi xốp.
Bón cho cây đang bệnh hoặc mới sốc có thể khiến cây suy yếu hơn. Nên đợi cây ổn định, thường 1-2 tuần sau khi trồng hoặc cắt tỉa, hoặc sau khi hết bệnh.
Chỉ bón một loại phân bò, không luân phiên có thể gây mất cân đối dinh dưỡng. Có thể kết hợp với phân lân, kali hoặc phân hữu cơ khác như phân trùn quế, phân gà theo từng giai đoạn.
Bón phân không đều, tập trung một chỗ khiến rễ phát triển về phía có phân, làm mất cân đối bộ rễ. Cần rải đều quanh gốc hoặc tán cây theo rãnh vòng quanh hoặc hình chiếu tán.
Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích, cách bón phân bò cho cây, đừng quên theo dõi SFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của SFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
