Bón phân bò là cách bổ sung chất hữu cơ, hỗ trợ cải thiện độ tơi xốp và khả năng giữ ẩm của đất. Bài viết dưới đây, SFARM sẽ làm rõ tác dụng, cách sử dụng, nhóm cây phù hợp và các loại phân bò nên dùng để đạt hiệu quả tốt hơn.
Xem thêm: Cập nhật giá phân bón mới nhất tại đây
1. Phân bò có tác dụng gì với đất và cây?
Phân bò chứa nhiều chất hữu cơ từ thức ăn của bò. Khi được đưa vào đất, các vi sinh vật sẽ phân giải dần lượng chất hữu cơ này và chuyển hóa thành mùn, qua đó hỗ trợ cải thiện đất và cung cấp dinh dưỡng từ từ cho cây.
1.1. Bổ sung chất hữu cơ
Phân bò chứa các chất hữu cơ như cellulose, lignin và protein thực vật chưa tiêu hóa hết từ thức ăn của bò. Khi bón phân bò vào đất, các vi sinh vật sẽ phân giải dần những chất này và chuyển hóa thành mùn.
Mùn giúp tăng hàm lượng hữu cơ trong đất, từ đó cải thiện độ phì nhiêu tự nhiên. Đây là một trong những tác dụng quan trọng của phân bò đối với đất và cây trồng.
Bên cạnh đó, mùn cung cấp dinh dưỡng từ từ cho cây theo thời gian. Nguồn dinh dưỡng này được giải phóng chậm hơn, giúp hạn chế tình trạng thất thoát nhanh như khi sử dụng phân hóa học.
Chất hữu cơ từ phân bò cũng là nguồn thức ăn cho hệ vi sinh vật có lợi trong đất. Trong đó có vi khuẩn cố định đạm và nấm rễ cộng sinh.
1.2. Cải thiện độ tơi xốp của đất
Chất hữu cơ trong phân bò sau khi phân hủy giúp kết dính các hạt đất nhỏ thành những “viên đất”, còn gọi là kết cấu đoàn lạp. Quá trình này tạo ra các khe hở nhỏ trong đất.
Nhờ đó, đất trở nên tơi xốp và thoáng khí hơn. Rễ cây có điều kiện dễ dàng đâm sâu và phát triển trong môi trường đất có kết cấu phù hợp.
Tác dụng này đặc biệt hiệu quả với đất sét nặng, đất bị nén chặt hoặc đất cát dễ rời rạc. Bón phân bò giúp cải thiện cấu trúc đất theo hướng có lợi cho canh tác.
Để cải tạo đất sau mỗi mùa vụ, giúp đất tơi xốp, thông thoáng và hỗ trợ cân bằng pH, Anh/Chị có thể tham khảo dòng phân trùn quế SFARM.Với phân trùn quế PB00, sản phẩm là 100% phân trùn quế nguyên chất, chưa qua sàng lọc và giảm ẩm, giữ hàm lượng dinh dưỡng cao, phù hợp sử dụng tại các trang trại, vườn quy mô lớn để cải tạo đất.
Phân trùn quế PB02 được giảm ẩm, thuận tiện sử dụng để bón lót hoặc bón thúc cho cây. Riêng dòng phân trùn quế PB01 sau khi được giảm ẩm và sàng lọc tạp chất sẽ dễ vận chuyển, bảo quản, phù hợp với người trồng cây tại đô thị, ban công hoặc sân thượng.
1.3. Tăng khả năng giữ ẩm
Mùn hữu cơ có khả năng hấp thụ và giữ nước tốt hơn nhiều so với đất trơ chỉ có khoáng chất. Vì vậy, đất được bón phân bò lâu ngày sẽ có khả năng giữ ẩm tốt hơn.
Khả năng này giúp giảm tần suất tưới nước, đặc biệt hữu ích trong mùa khô hoặc với đất cát có khả năng thoát nước nhanh.
Phân bò đồng thời hạn chế tình trạng đất bị khô cứng và nứt nẻ trên bề mặt. Đây là lợi ích gắn liền với quá trình bổ sung chất hữu cơ cho đất.
2. Phân bò dùng để bón lót hay bón thúc?
Phân bò có thể được sử dụng để bón lót, bón thúc hoặc cải tạo đất. Trong đó, bón lót là hình thức phổ biến và phù hợp nhất, đặc biệt với phân bò đã ủ hoai mục do loại phân này phân giải chậm.
Xem thêm: Cách bón phân bò cho từng loại cây đúng kỹ thuật, không nóng rễ
2.1. Dùng phân bò để bón lót
Bón lót là hình thức sử dụng phổ biến và phù hợp nhất với phân bò, đặc biệt là phân bò đã ủ hoai mục. Phân thường được sử dụng trước khi gieo trồng hoặc trước khi trồng cây.
Có thể trộn phân bò vào đất trong quá trình làm đất, lên luống hoặc đào hố trồng cây. Việc sử dụng từ sớm giúp phân có thời gian phân giải trước khi cây bắt đầu phát triển rễ.
Bón lót cho cây bằng cách bón phân bò
Phân bò phân giải chậm nên vi sinh vật cần thời gian để chuyển hóa thành dạng dinh dưỡng mà cây có thể hấp thụ. Vì vậy, bón phân bò từ sớm giúp dinh dưỡng có thời gian “ngấm” vào đất khi cây bắt đầu phát triển.
Khi bón, có thể trộn đều phân bò hoai với lớp đất mặt khoảng 15-20cm. Phân cũng có thể kết hợp với vôi bột hoặc lân để tăng hiệu quả.
Chỉ nên dùng phân bò đã ủ hoai hoàn toàn để bón lót. Không nên sử dụng phân tươi vì có thể chứa mầm bệnh, hạt cỏ dại và sinh nhiệt làm hỏng rễ non.
2.2. Dùng phân bò để bón thúc
Bón thúc bằng phân bò ít phổ biến hơn do đặc tính phân giải chậm. Tuy nhiên, cách sử dụng này vẫn có thể áp dụng trong một số trường hợp.
Phân bò dùng để bón thúc thường là phân đã ủ hoai mục kỹ. Ngoài dạng bón khô, có thể pha loãng nước phân bò bằng cách sử dụng nước ngâm phân bò hoai để tưới, giúp dinh dưỡng được hấp thu nhanh hơn.
Có thể sử dụng trong các giai đoạn cây đang sinh trưởng mạnh và cần bổ sung dinh dưỡng, chẳng hạn như giai đoạn ra hoa và nuôi quả.
Ưu điểm của cách này là bổ sung dinh dưỡng nhẹ nhàng và an toàn. Phân bò không gây sốc phân hoặc cháy rễ như phân hóa học.
Bón thúc cho cây bằng phân bò
Tuy nhiên, hàm lượng dinh dưỡng thấp và quá trình giải phóng dinh dưỡng diễn ra chậm. Vì vậy, hiệu quả bón thúc không nhanh bằng phân hóa học và thường cần kết hợp thêm phân bón khác nếu cây cần dinh dưỡng gấp.
2.3. Dùng phân bò cải tạo đất
Ngoài việc cung cấp dinh dưỡng, phân bò còn được sử dụng với mục đích cải tạo đất về lâu dài. Việc bón định kỳ giúp tăng dần hàm lượng hữu cơ và phục hồi độ phì nhiêu cho đất bạc màu, đất nghèo dinh dưỡng.
Với đất sét nặng hoặc đất cát, phân bò giúp cải thiện kết cấu, làm đất tơi xốp hơn và tăng khả năng giữ ẩm. Đây là tác dụng phù hợp với những loại đất có kết cấu chưa thuận lợi cho canh tác.
Để cải tạo đất, có thể sử dụng lượng lớn phân bò hoai mục, sau đó cày xới và trộn đều vào đất. Cách này thường thực hiện trước mùa vụ mới hoặc trong giai đoạn đất nghỉ, khi không canh tác.
Có thể trồng thêm cây phân xanh hoặc luân canh với cây họ đậu để tăng hiệu quả cải tạo đất song song với việc bón phân bò.
3. Những loại cây phù hợp để bón phân bò
Phân bò là loại phân hữu cơ lành tính, phân giải chậm và phù hợp với hầu hết các loại cây trồng. Tuy nhiên, mức độ phù hợp và cách sử dụng có thể khác nhau tùy từng nhóm cây.
Các loại rau như cải, xà lách, rau muống và mồng tơi rất ưa phân bò hoai mục. Hàm lượng đạm và mùn trong phân giúp lá xanh tốt và phát triển nhanh.
Với rau ăn sống, nên sử dụng phân bò đã ủ hoai kỹ và tránh phân tươi vì có thể gây nhiễm khuẩn.
Các cây ăn quả lâu năm như xoài, bưởi, cam, sầu riêng và mít phù hợp với phân bò ở giai đoạn kiến thiết cơ bản khi mới trồng và định kỳ hằng năm sau thu hoạch.
Phân bò giúp cải tạo đất quanh gốc và tăng khả năng giữ ẩm cho bộ rễ ăn sâu, rộng của cây lâu năm.
Nhóm cây hoa và cây cảnh như hoa hồng, hoa cúc, lan và cây bonsai đều đáp ứng tốt với phân bò hoai. Phân giúp đất tơi xốp, thoáng khí, đặc biệt quan trọng với cây trồng chậu.
Với lan và cây cảnh giá trị cao, nên sử dụng phân bò đã ủ hoai hoàn toàn. Phân đôi khi được ủ cùng trấu hoặc xơ dừa để tăng độ tơi xốp.
Các cây công nghiệp và cây lấy củ như cà phê, hồ tiêu, chè, khoai lang, khoai tây và sắn cũng hưởng lợi từ phân bò nhờ khả năng cải tạo đất và cung cấp dinh dưỡng bền vững.
Đặc biệt với cây lấy củ, đất tơi xốp do phân bò tạo ra giúp củ phát triển to, đều và không bị biến dạng.
Các loại cây họ đậu, bắp và dưa cũng có thể sử dụng phân bò tốt. Với nhóm cây này, phân thường được kết hợp bón phân bò vào đầu vụ theo hình thức bón lót.
4. Nên sử dụng loại phân bò nào?
Phân bò có thể được sử dụng sau khi trải qua quá trình ủ tự nhiên hoặc ủ cùng chế phẩm vi sinh. Hai loại này có thời gian ủ, đặc điểm, ưu điểm và nhược điểm khác nhau.
Trong đó, phân bò hoai mục và phân bò ủ vi sinh đều là những lựa chọn phù hợp. Việc lựa chọn loại phân phụ thuộc vào điều kiện ủ và chế phẩm vi sinh có sẵn.
4.1. Phân bò hoai mục
Phân bò hoai mục là loại phân đã trải qua quá trình ủ tự nhiên trong một thời gian, thường vài tháng. Quá trình này giúp phân hủy các chất hữu cơ thô thành dạng ổn định hơn.
Phân tươi ban đầu có mùi hôi nồng, chứa nhiều mầm bệnh, hạt cỏ dại và ký sinh trùng. Sau khi ủ hoai, các yếu tố này được tiêu diệt phần lớn nhờ nhiệt sinh ra trong quá trình phân hủy.
Phân hoai thường có màu nâu sẫm hoặc đen, tơi xốp, không còn mùi hôi nồng và có kết cấu mịn hơn phân tươi.
Quá trình ủ chủ yếu dựa vào vi sinh vật tự nhiên có sẵn trong phân và môi trường. Thời gian ủ khá lâu, khoảng 2-6 tháng tùy điều kiện.
Ưu điểm của phân bò hoai mục là cách làm đơn giản và chi phí thấp. Không cần bổ sung thêm chế phẩm trong quá trình ủ.
Sau khi hoai, phân an toàn cho cây trồng và ít gây sốc rễ. Tuy nhiên, thời gian ủ lâu nên cần diện tích và công sức đảo trộn định kỳ.
Nếu ủ không đúng cách, chẳng hạn đống ủ quá nhỏ, không đủ ẩm hoặc không che đậy, mầm bệnh và hạt cỏ có thể không được tiêu diệt hoàn toàn.
4.2. Phân bò ủ vi sinh
Phân bò ủ vi sinh là phân bò được ủ cùng các chế phẩm vi sinh như nấm Trichoderma và vi khuẩn phân giải cellulose. Các chủng vi sinh vật có lợi giúp đẩy nhanh và tối ưu hóa quá trình phân hủy.
Thời gian ủ thường chỉ khoảng 20-30 ngày, nhanh hơn nhiều so với phương pháp ủ tự nhiên. Sau khi ủ, phân không chỉ hoai mục mà còn chứa sẵn một lượng vi sinh vật có lợi.
Khi bón phân bò ủ vi sinh vào đất, các vi sinh vật này sẽ tiếp tục hoạt động. Nhờ Trichoderma, phân có khả năng ức chế nấm bệnh hại rễ và cải thiện hệ vi sinh đất.
Phân bò ủ vi sinh có ưu điểm là thời gian ủ nhanh hơn đáng kể. Chất lượng phân đồng đều, đồng thời mầm bệnh và hạt cỏ dại được xử lý triệt để hơn nhờ nhiệt độ ủ cao và ổn định.
Loại phân này còn bổ sung lợi khuẩn cho đất, giúp phòng ngừa một số bệnh do nấm gây hại vùng rễ như thối rễ và xì mủ.
Tuy nhiên, cần mua thêm chế phẩm vi sinh nên chi phí cao hơn một chút so với ủ tự nhiên. Đồng thời, cần tuân thủ đúng kỹ thuật ủ về độ ẩm và tỷ lệ phối trộn để vi sinh vật phát huy hiệu quả tối đa.
Nếu có điều kiện, nên ưu tiên phân bò ủ vi sinh vì thời gian ủ nhanh, chất lượng ổn định và mang lại thêm lợi ích phòng bệnh cho cây. Nếu không có sẵn chế phẩm vi sinh, phân bò hoai mục ủ tự nhiên vẫn là lựa chọn an toàn và hiệu quả, với điều kiện chờ đủ thời gian ủ.
Với phân bò ủ vi sinh, Anh/Chị có thể tham khảo phân bò ủ vi sinh SFARM. Sản phẩm được làm từ 100% phân bò nguyên chất, xử lý bằng công nghệ vi sinh và bổ sung acid humic, có độ pH trung tính. Phân được ủ hoai kỹ lưỡng, giúp hạn chế các tác nhân gây hại, an toàn khi sử dụng và thân thiện với môi trường. Đồng thời, sản phẩm góp phần cải tạo đất, tăng độ tơi xốp và thông thoáng, nâng cao độ phì nhiêu, hỗ trợ giữ ẩm, giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh, phát triển tốt và nâng cao năng suất, chất lượng hoa trái.
Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích, tác dụng và các loại phân bò, đừng quên theo dõi SFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của SFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
