Năng suất cà chua trên 1 sào là cơ sở để người trồng dự tính sản lượng và xây dựng kế hoạch canh tác. Tuy nhiên, số cây và sản lượng trên mỗi sào không cố định mà phụ thuộc vào diện tích từng vùng, mật độ trồng, giống và điều kiện chăm sóc. Qua bài viết dưới đây, SFARM sẽ làm rõ các yếu tố giúp ước tính sản lượng sát thực tế hơn.
Xem thêm: 12 loại cà chua phổ biến: Đặc điểm, hương vị và cách sử dụng
1. Một sào trồng được bao nhiêu cây cà chua?
Số cây cà chua trên một sào phụ thuộc vào diện tích từng vùng và mật độ trồng. Vì mỗi khu vực có quy định diện tích một sào khác nhau nên số cây trên cùng một đơn vị “sào” cũng không giống nhau.
1.1. Diện tích một sào theo từng vùng
Diện tích một sào được quy định khác nhau giữa các vùng:
- Bắc Bộ: 360 m².
- Trung Bộ: 497–500 m².
- Nam Bộ: 1.000 m².
Do diện tích không đồng nhất nên khi tính số cây hoặc năng suất cà chua trên 1 sào cần xác định đúng loại sào đang sử dụng.
1.2. Mật độ và khoảng cách trồng
Mật độ trồng thay đổi theo giống, mùa vụ và hình thức canh tác.
- Trồng hàng đôi mùa khô: hàng cách hàng 70 cm, cây cách cây 50 cm, mật độ khoảng 27.000 cây/ha.
- Trồng trong nhà màng: hàng cách hàng 60 cm, cây cách cây 40 cm, mật độ khoảng 25.000 cây/ha.
- Trồng ngoài đồng: hàng cách hàng 50–55 cm, cây cách cây 30–35 cm, đạt khoảng 35.000–40.000 cây/ha.
- Trồng chậu hoặc vườn nhà: hàng cách hàng từ 80 cm, cây cách cây từ 60 cm trở lên.
Với mật độ trung bình 2,5–4 cây/m², số cây trên từng loại sào được ước tính như sau:
- Bắc Bộ (360 m²): khoảng 900–1.440 cây.
- Trung Bộ (500 m²): khoảng 1.250–2.000 cây.
- Nam Bộ (1.000 m²): khoảng 2.500–4.000 cây.
Đây chỉ là số liệu tham khảo vì còn phụ thuộc vào giống, mùa vụ, hình thức canh tác và nên chuẩn bị thêm 5–10% cây giống để trồng dặm.
2. Năng suất cà chua trên một cây
Năng suất mỗi cây là cơ sở để ước tính sản lượng trên diện tích trồng và thay đổi theo giống, kỹ thuật chăm sóc cùng điều kiện canh tác.
Thông thường, mỗi cây cho khoảng 2,5–3 kg quả/vụ. Với giống lai F1, năng suất có thể đạt 3–4 kg/cây hoặc cao hơn khi chăm sóc tốt.
Riêng giống cà chua Beef, nếu trồng đúng kỹ thuật với mật độ khoảng 2.000 gốc/1.000 m², năng suất có thể đạt 8–10 kg/gốc/vụ. Trong khi đó, các giống cà chua phổ biến thường đạt tối đa khoảng 4 kg/gốc.
Với mật độ 2,5–4 cây/m² và năng suất 2,5–3 kg/cây, sản lượng đạt khoảng 45–65 tấn/ha. Thực tế, một sào Bắc Bộ có thể thu khoảng 1,8–1,9 tấn quả trong 4–5 tháng canh tác.
Năng suất của mỗi cây chịu ảnh hưởng bởi giống, thời gian sinh trưởng, kỹ thuật chăm sóc, mật độ trồng và điều kiện đất, nước, thời tiết.
3. Năng suất cà chua trên 1 sào
Năng suất cà chua trên 1 sào phụ thuộc vào giống, mật độ và điều kiện canh tác. Do diện tích một sào ở mỗi vùng khác nhau nên sản lượng cũng có sự chênh lệch.
Ở điều kiện canh tác phổ biến, năng suất trung bình đạt khoảng 35–65 tấn/ha, tương đương:
- Bắc Bộ (360 m²): 1,3–2,3 tấn/sào.
- Trung Bộ (500 m²): 1,75–3,25 tấn/sào.
- Nam Bộ (1.000 m²): 3,5–6,5 tấn/sào.
Thực tế, giống Tre Việt số 1 tại Tuyên Quang đạt khoảng 1,8–1,9 tấn/sào Bắc Bộ sau 4–5 tháng canh tác.
Theo từng nhóm giống, giống thường đạt khoảng 25–40 tấn/ha, giống lai F1 khoảng 30–35 tấn/ha, các giống mới như VT4, VT12, VT15 đạt 60–73 tấn/ha, còn các giống lai cao sản NT1, NT2, NT3 trồng trong nhà màng có thể đạt 73–110 tấn/ha.
Nhìn chung, với điều kiện canh tác trung bình, một sào Bắc Bộ thường thu khoảng 1–2,3 tấn quả/vụ. Khi sử dụng giống mới kết hợp thâm canh hoặc trồng trong nhà màng, năng suất có thể tăng đáng kể.
4. Công thức ước tính sản lượng
Ước tính sản lượng giúp người trồng chủ động lập kế hoạch thu hoạch và tiêu thụ. Có thể tính theo số cây thực tế hoặc quy đổi từ năng suất trên mỗi hecta, tùy thông tin đang có.
Công thức cơ bản
Sản lượng (kg) = Số cây trồng × Năng suất trung bình/cây (kg)
Trong đó:
Số cây trồng = Diện tích (m²) ÷ Khoảng cách trồng (m²/cây)
Khoảng cách trồng được tính bằng khoảng cách giữa các hàng nhân với khoảng cách giữa các cây.
Ví dụ, một sào Bắc Bộ có diện tích 360 m², trồng với khoảng cách hàng 0,7 m và cây 0,5 m thì số cây khoảng 1.028 cây.
Nếu năng suất trung bình đạt 2,5–3 kg/cây, sản lượng ước tính khoảng 2.570–3.084 kg, tương đương 2,6–3 tấn/sào.
Ngoài ra, có thể quy đổi trực tiếp từ năng suất theo hecta. Chẳng hạn, năng suất 45 tấn/ha thì một sào Bắc Bộ cho khoảng 1,62 tấn.
Theo mức năng suất phổ biến 35–65 tấn/ha, sản lượng ước tính như sau:
- Bắc Bộ (360 m²): 1,26–2,34 tấn/sào.
- Trung Bộ (500 m²): 1,75–3,25 tấn/sào.
- Nam Bộ (1.000 m²): 3,5–6,5 tấn/sào.
Khi áp dụng công thức cần lưu ý trừ khoảng 5–10% cây hao hụt sau trồng. Năng suất mỗi cây là tổng sản lượng của cả vụ nên chỉ mang tính ước tính. Thực tế có thể chênh lệch khoảng 20–30% do thời tiết, sâu bệnh và kỹ thuật chăm sóc.
5. Những yếu tố ảnh hưởng đến năng suất
Năng suất cà chua chịu tác động của nhiều yếu tố trong suốt quá trình canh tác. Giống, thời vụ, mật độ trồng, dinh dưỡng và sâu bệnh đều ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng cuối vụ.
5.1. Giống
Giống quyết định tiềm năng năng suất của cây.
Giống địa phương hoặc giống thường có năng suất khoảng 25–40 tấn/ha. Trong khi đó, các giống lai F1 như VT4, VT12, VT15, NT1, NT2, NT3 có thể đạt 60–110 tấn/ha nếu được thâm canh tốt.
Ngoài năng suất, mỗi giống còn khác nhau về khả năng kháng bệnh, số quả trên cây, thời gian sinh trưởng và đặc điểm quả. Chọn giống phù hợp với điều kiện canh tác sẽ giúp khai thác tốt tiềm năng năng suất.
5.2. Thời vụ
Thời vụ ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện sinh trưởng của cây.
Vụ chính thường cho năng suất cao nhờ thời tiết mát, ít sâu bệnh và giảm chi phí phòng trừ.
Vụ muộn dễ gặp thời tiết lạnh, độ ẩm cao nên năng suất giảm.
Đối với vụ hè thu, sâu bệnh phát triển mạnh nên cần gieo đúng thời điểm để cây sinh trưởng tốt trước khi bước vào giai đoạn bất lợi.
Ở miền Bắc, cà chua có thể trồng nhiều vụ nhưng vụ Đông Xuân thường cho năng suất và chất lượng cao nhất.
5.3. Mật độ
Mật độ trồng ảnh hưởng đến cả năng suất từng cây và năng suất trên diện tích.
Trồng quá dày khiến cây cạnh tranh ánh sáng, nước và dinh dưỡng, đồng thời làm tăng độ ẩm trong ruộng, tạo điều kiện phát sinh sâu bệnh.
Ngược lại, trồng quá thưa làm giảm hiệu quả sử dụng đất và tổng sản lượng.
Mật độ cần điều chỉnh theo mùa vụ và đặc điểm từng giống. Mùa mưa nên trồng thưa hơn mùa khô, còn giống có tán rộng cũng cần khoảng cách lớn hơn giống tán gọn.
5.4. Dinh dưỡng
Bón phân đúng giai đoạn giúp cây sinh trưởng khỏe và nâng cao năng suất.
Bón lót bằng phân hữu cơ, phân chuồng hoai mục kết hợp lân và kali giúp cải thiện đất và hỗ trợ bộ rễ.
Trong giai đoạn cây con, bón thúc giúp cây phát triển nhanh. Khi ra hoa và đậu quả cần tăng lượng phân để hỗ trợ hình thành quả.
Ở giai đoạn nuôi quả, bổ sung kali, canxi và bo giúp quả lớn, chắc và nâng cao chất lượng.
Nếu bón không cân đối hoặc thiếu dinh dưỡng, năng suất và chất lượng quả đều giảm.
Để bổ sung dinh dưỡng và cải thiện chất lượng đất, Anh/Chị có thể tham khảo phân gà ủ vi sinh SFARM. Sản phẩm được sản xuất từ 100% phân gà nguyên chất, xử lý bằng công nghệ ủ vi sinh kết hợp với nấm Trichoderma, giúp hạn chế nấm bệnh trong đất. Hàm lượng hữu cơ cao giúp đất tơi xốp, tăng độ màu mỡ và cải thiện khả năng giữ dinh dưỡng. Đồng thời, sản phẩm cung cấp nguồn dinh dưỡng cần thiết giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh, phát triển đồng đều, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng quả qua từng vụ.
5.5. Sâu bệnh
Sâu bệnh là một trong những nguyên nhân làm giảm năng suất đáng kể.
Một số bệnh thường gặp gồm héo xanh, sương mai và virus xoăn lá. Các bệnh này ảnh hưởng đến sinh trưởng, khả năng ra hoa và đậu quả.
Những đối tượng gây hại phổ biến gồm sâu ăn lá, bọ phấn, bọ trĩ, nhện đỏ và sâu đục quả. Chúng gây hại trực tiếp đến lá, thân hoặc quả, làm giảm cả sản lượng và chất lượng.
Để hạn chế thiệt hại, cần vệ sinh đồng ruộng, luân canh hợp lý, sử dụng màng phủ, bẫy dính côn trùng và theo dõi ruộng thường xuyên để xử lý kịp thời.
Xem thêm: 10 bệnh thường gặp trên cây cà chua và cách nhận biết sớm
6. Cách nâng cao năng suất
Để nâng cao năng suất, cần áp dụng đồng bộ các biện pháp từ khâu chọn giống đến chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh.
Ưu tiên giống lai F1 có năng suất cao, kháng bệnh tốt và phù hợp với điều kiện địa phương. Đồng thời, gieo trồng đúng thời vụ để cây sinh trưởng thuận lợi, hạn chế sâu bệnh và giảm chi phí chăm sóc.
Trước khi trồng, cần cày bừa kỹ, phơi đất 7–10 ngày và lên luống theo hướng Đông – Tây để cây nhận đủ ánh sáng. Không trồng liên tục cà chua hoặc các cây cùng họ Cà trên một diện tích. Có thể sử dụng màng phủ nông nghiệp để giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, rửa trôi dinh dưỡng và sâu bệnh.
Trồng đúng mật độ theo giống và mùa vụ, đồng thời làm giàn khi cây ra chùm hoa đầu tiên để hạn chế đổ ngã và giảm thối quả.
Trong quá trình sinh trưởng, cần tỉa chồi nách, bấm ngọn đúng thời điểm và loại bỏ lá già, lá bệnh để cây tập trung dinh dưỡng nuôi quả và ruộng luôn thông thoáng.
Có thể hỗ trợ thụ phấn bằng cách rung nhẹ chùm hoa. Bón phân cân đối theo từng giai đoạn, tăng kali, canxi và bo khi nuôi quả, kết hợp tưới nước hợp lý, tránh ngập úng.
Ngoài ra, cần thường xuyên kiểm tra ruộng, ưu tiên các biện pháp sinh học kết hợp vệ sinh đồng ruộng, luân canh và bẫy dính côn trùng để phòng trừ sâu bệnh. Thu hoạch đúng độ chín thương phẩm sẽ giúp đảm bảo chất lượng và hạn chế thất thoát.
Xem thêm: Kỹ thuật trồng cà chua chuẩn chuyên gia, ra quả tươi tốt
7. Lưu ý khi dự tính sản lượng thương phẩm
Khi dự tính sản lượng để tiêu thụ, không nên lấy toàn bộ sản lượng thu hoạch làm sản lượng bán được mà cần phân biệt giữa tổng sản lượng và sản lượng thương phẩm.
Trong quá trình thu hoạch, bảo quản và vận chuyển luôn có hao hụt. Nếu điều kiện bảo quản chưa tốt, tỷ lệ hao hụt có thể đạt 20–40%; khi áp dụng biện pháp phù hợp có thể giảm xuống 15–30%, thậm chí dưới 10%.
Sau thu hoạch, quả cần được phân loại theo kích cỡ, độ chín và mức độ khuyết tật. Những quả bị nứt, méo, sâu bệnh hoặc dập nát thường bị hạ cấp hoặc loại bỏ nên làm giảm sản lượng thương phẩm.
Bên cạnh đó, cần thu hoạch đúng thời điểm, thao tác cẩn thận và nhanh chóng phân loại, đóng gói, vận chuyển để hạn chế hư hỏng. Đồng thời, theo dõi thời tiết trong giai đoạn thu hoạch và dự trù tỷ lệ hao hụt, cơ cấu quả loại 1, loại 2 và quả loại bỏ để tính toán sản lượng và doanh thu sát thực tế hơn.
Để cập nhật thêm nhiều kiến thức về các loại cà chua phổ biến về đặc điểm, công dụng và cách trồng, đừng quên theo dõi SFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của SFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
