Phân trùn quế thô và tinh khác nhau thế nào là thắc mắc thường gặp khi lựa chọn phân trùn quế. Hai dạng này chủ yếu khác nhau ở độ ẩm, mức độ sàng lọc và xử lý. Cùng SFARM tìm hiểu đặc điểm từng loại để lựa chọn phù hợp với nhu cầu sử dụng.
1. Khái niệm và tiêu chí cốt lõi cần hiểu trước khi chọn
Sự khác biệt giữa phân trùn quế thô và tinh chủ yếu nằm ở độ ẩm, mức độ sàng lọc và quá trình xử lý. Đây không phải là hai loại phân có chất lượng dinh dưỡng hoàn toàn khác nhau.
1.1. Phân trùn quế thô là gì?
Phân trùn quế thô thường được gọi là phân trùn quế hữu cơ hoặc phân “sống”. Đây là phân lấy trực tiếp từ trang trại, chưa trải qua các công đoạn giảm ẩm, sàng lọc và xay mịn.
Do chưa qua xử lý, phân thô vẫn có thể chứa con trùn và kén trùn. Đây là đặc điểm tự nhiên của sản phẩm chứ không phải nhược điểm.
Khi gặp điều kiện thuận lợi, trùn và kén tiếp tục phát triển, tham gia phân giải xác thực vật, tạo độ thoáng khí và góp phần cải tạo đất.
Vì vậy, phân thô có thể được xem như một “hệ sinh thái sống” vẫn đang hoạt động. Tuy nhiên, độ ẩm tự nhiên cao khiến sản phẩm khó vận chuyển và lưu trữ hơn dòng đã giảm ẩm.
Xem thêm: Phân trùn quế nguyên chất là gì? Có phải loại nào cũng giống nhau?
1.2. Phân trùn quế tinh là gì?
Phân trùn quế tinh hay phân trùn quế cao cấp là sản phẩm đã trải qua các công đoạn xử lý sau thu hoạch.
Quy trình thường gồm giảm ẩm tự nhiên qua hệ thống nhà màng, sau đó sàng lọc và rây mịn bằng hệ thống máy xử lý chuyên nghiệp.
Nhờ đó, phân có kết cấu mịn, khô ráo và đồng đều hơn. Việc giảm ẩm và loại bớt tạp chất thô cũng giúp sản phẩm thuận tiện khi đóng gói, vận chuyển và bảo quản.
Một số dòng còn được ép thành viên nén tan chậm, thuận tiện khi sử dụng cho hoa lan hoặc cây kiểng.
1.3. Tiêu chí cốt lõi cần hiểu
Điểm quan trọng khi tìm hiểu phân trùn quế thô và tinh khác nhau thế nào là không nên xem “thô” và “tinh” như hai cấp độ khác nhau về chất lượng dinh dưỡng.
Về cơ bản, đây là hai giai đoạn xử lý của cùng một loại phân hữu cơ trùn quế. Thành phần dinh dưỡng tương đương nhau, sự khác biệt tập trung ở độ ẩm và mức độ sàng lọc.
Phân thô còn trùn và kén, độ ẩm tự nhiên cao và kết cấu chưa đồng đều. Phân tinh đã giảm ẩm, sàng lọc nên mịn, đồng đều và thuận tiện hơn khi vận chuyển, bảo quản.
Vì vậy, thay vì xác định loại nào tốt hơn, người trồng nên lựa chọn dựa trên cây trồng, khu vực sử dụng và mức độ ưu tiên sự tiện lợi.
2. Nhận biết qua màu sắc, mùi, độ tơi và độ ẩm
Màu sắc, mùi, độ tơi và độ ẩm giúp nhận biết sự khác nhau giữa hai dạng phân. Tuy nhiên, những đặc điểm này chủ yếu phản ánh mức độ xử lý chứ không cho thấy dạng nào có chất lượng dinh dưỡng tốt hơn.
2.1. Màu sắc
Cả phân thô và phân tinh đều có màu đặc trưng là nâu đen hoặc nâu sậm.
Phân thô có màu chưa đồng đều tuyệt đối do còn kén trùn hoặc một số vụn hữu cơ chưa được làm mịn.
Phân tinh sau khi sàng lọc và rây mịn có màu đồng đều hơn. Điều này đến từ việc loại bớt tạp chất thô, không phải vì chất lượng dinh dưỡng cao hơn.
Nếu phân còn lẫn màu xanh của lá, màu vàng của rơm rạ chưa phân hủy hoặc những mẩu rác thải lạ, người mua nên cân nhắc lại nguồn sản phẩm.
2.2. Mùi
Mùi là một đặc điểm khá rõ khi tìm hiểu phân trùn quế thô và tinh khác nhau thế nào.
Phân thô vừa thu hoạch có thể có mùi hơi tanh từ chất nhờn do trùn tiết ra. Đây là đặc điểm tự nhiên cho thấy phân còn trùn, dịch nhờn và hoạt động sinh học.
Phân tinh sau quá trình giảm ẩm và sàng lọc không còn mùi tanh rõ, thay vào đó là mùi đất tự nhiên, nhẹ hơn và thuận tiện khi sử dụng tại nhà hoặc ban công.
Cả hai dạng đều không nên có mùi hôi thối hoặc mùi khai nồng. Nếu xuất hiện những dấu hiệu này, cần kiểm tra lại chất lượng sản phẩm.
Xem thêm: Phân trùn quế có mùi không? Cách nhận biết phân đã xử lý tốt
2.3. Độ tơi
Phân trùn quế đạt yêu cầu khi bóp hoặc chạm nhẹ có khả năng bung tơi thay vì kết thành khối cứng.
Phân thô có độ tơi tự nhiên nhưng kích thước hạt chưa đồng đều, có thể còn kén trùn hoặc những mảnh hữu cơ chưa được làm mịn.
Phân tinh đã được rây nên hạt nhỏ, đồng đều và tơi xốp hơn. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở mức độ đồng đều của kết cấu.
2.4. Độ ẩm
Độ ẩm là một trong những điểm khác biệt cốt lõi giữa phân thô và phân tinh.
Phân thô giữ độ ẩm tự nhiên từ trang trại nên thường có độ ẩm cao. Khi bóp nhẹ, phân có thể có độ kết dính nhất định nhưng không nên ở trạng thái ướt nhẹp.
Phân tinh đã được giảm ẩm tự nhiên qua hệ thống nhà màng nên khô ráo và nhẹ hơn, thuận tiện cho việc đóng bao, lưu trữ và vận chuyển xa.
Nếu phân ướt nhẹp, dễ vón cục và đi kèm mùi khai nồng, đây không phải đặc điểm bình thường của phân thô mà là dấu hiệu cần kiểm tra chất lượng.
Nhìn chung, phân thô có độ ẩm tự nhiên cao và kết cấu chưa mịn. Phân tinh đồng đều, mịn và khô ráo hơn nhờ các công đoạn xử lý bổ sung.
Xem thêm: Phân trùn quế bị mốc trắng có dùng được không?
3. Vì sao nguồn nguyên liệu và quy trình xử lý quyết định chất lượng
Khi tìm hiểu phân trùn quế thô và tinh khác nhau thế nào, không nên chỉ dựa vào mức độ xử lý. Chất lượng sản phẩm còn liên quan trực tiếp đến nguồn thức ăn của trùn và quy trình sản xuất.
Thức ăn cho trùn có thể gồm phân bò, trâu, dê, heo, gà, vịt hoặc rơm rạ. Trong đó, phân bò tươi và phân trâu tươi là nguồn thức ăn phù hợp, còn phân gà, phân heo và phân vịt cần được ủ hoai trước khi cho trùn ăn.
Nguồn thức ăn khác nhau có thể ảnh hưởng đến chất lượng phân tạo ra. Đối với phân trùn quế SFARM, nguồn nguyên liệu dùng nuôi trùn là 100% phân bò sữa.
Bên cạnh nguyên liệu, thời điểm thu hoạch cũng quan trọng. Khi lượng thức ăn đã được trùn xử lý hoàn toàn, phân đạt trạng thái chín và có thể sử dụng cho cây trồng.
Nếu thu hoạch quá sớm, sản phẩm có thể còn lẫn phân động vật hoặc vật liệu chưa phân giải hoàn toàn.
Quá trình sản xuất cũng cần kiểm soát đất đá, cát và các tạp chất khác. Theo thông tin sản phẩm, kết quả kiểm nghiệm cần đảm bảo không có chì, asen, thủy ngân, cadmium và sạch mầm bệnh như E.coli.
Như vậy, nguyên liệu đầu vào và quy trình xử lý mới là những yếu tố quan trọng khi xem xét chất lượng. “Thô” hay “tinh” chủ yếu phản ánh mức độ xử lý về độ ẩm và tạp chất.
4. Chọn PB00, PB02 hay PB01 theo nhu cầu sử dụng
PB00, PB02 và PB01 đều là phân trùn quế với thành phần dinh dưỡng về cơ bản tương đương nhau. Điểm khác biệt chính nằm ở độ ẩm và mức độ xử lý.
PB00 là phân trùn quế thô lấy trực tiếp từ trang trại, còn con trùn và kén trùn, chưa giảm ẩm và xay mịn. Sản phẩm có giá thấp nhất do ít công đoạn xử lý. Tuy nhiên, độ ẩm cao khiến phân có thể vón cục hoặc chảy nước khi bị nén, gây bất tiện khi vận chuyển xa và lưu kho. PB00 phù hợp với người ở gần nơi sản xuất, cần sử dụng ngay hoặc dùng lượng lớn cho ruộng vườn.
PB02 cũng là phân trùn quế thô nhưng đã được phơi giảm ẩm. Nhờ đó, sản phẩm hạn chế tình trạng chảy nước như PB00 và dễ đánh tơi hơn. Tuy nhiên, PB02 chưa giảm ẩm sâu như PB01 và chưa được sàng lọc kỹ nên vẫn có thể còn một số tạp chất từ quá trình cho trùn ăn. PB02 phù hợp với người ở xa nơi sản xuất, muốn thuận tiện hơn khi vận chuyển và lưu trữ nhưng chưa cần độ mịn cao. Sản phẩm phù hợp cho rau sạch tại nhà, cây ăn trái, hoa và trang trại hữu cơ quy mô lớn.
PB01 là dòng phân trùn quế cao cấp đã được giảm ẩm tự nhiên qua hệ thống nhà màng, sau đó sàng lọc và rây mịn bằng máy chuyên nghiệp. Sản phẩm có kết cấu tơi xốp, đồng đều, sạch tạp chất và thuận tiện hơn khi vận chuyển, lưu kho. PB01 được giảm ẩm và sàng lọc tạp chất, giúp dễ vận chuyển, bảo quản, phù hợp với nhu cầu trồng cây tại đô thị, ban công hoặc sân thượng.
5. Checklist kiểm tra bao bì, nhãn và nguồn gốc trước khi mua
Sau khi hiểu phân trùn quế thô và tinh khác nhau thế nào, người mua nên kiểm tra thêm bao bì, đặc điểm sản phẩm và nguồn gốc trước khi lựa chọn.
Trước tiên, kiểm tra tên nhà sản xuất, địa chỉ, thành phần dinh dưỡng công bố, ngày sản xuất, hạn sử dụng và ký hiệu dòng sản phẩm như PB00, PB01 hoặc PB02.
Tiếp theo, có thể kiểm tra thông tin về kết quả kiểm nghiệm kim loại nặng như chì, asen, thủy ngân, cadmium và mầm bệnh như E.coli.
Nếu sử dụng cho hoạt động canh tác hướng đến hữu cơ hoặc xuất khẩu, có thể chú ý thêm các thông tin chứng nhận như VietGAP hoặc GlobalGAP.
Khi quan sát trực tiếp, phân nên có màu nâu đen hoặc nâu sậm, không lẫn màu bất thường từ lá, rơm rạ chưa phân hủy hoặc rác thải.
Về kết cấu, phân nên bung tơi khi bóp nhẹ. Nếu vón thành cục cứng hoặc có biểu hiện giống đất dính chặt, cần kiểm tra kỹ trước khi mua.
Về mùi, phân thô có thể có mùi tanh nhẹ tự nhiên, còn phân tinh thường có mùi đất nhẹ. Cả hai đều không nên có mùi hôi thối hoặc mùi khai nồng.
Nguồn nguyên liệu nuôi trùn cũng cần được quan tâm. Việc nhà sản xuất công bố rõ nguồn thức ăn cho trùn giúp người mua có thêm cơ sở xem xét chất lượng đầu vào.
Cuối cùng, cần lựa chọn đúng dòng theo nhu cầu. PB00 phù hợp khi ở gần nơi sản xuất và cần sử dụng lượng lớn; PB02 thuận tiện hơn khi vận chuyển xa; PB01 phù hợp khi ưu tiên độ mịn, sạch và đồng đều.
Người mua cũng nên thận trọng với mức giá thấp bất thường. Các công đoạn giảm ẩm, sàng lọc và kiểm nghiệm đều phát sinh chi phí nên cần kiểm tra kỹ nguồn gốc trước khi mua số lượng lớn.
Tóm lại, hiểu phân trùn quế thô và tinh khác nhau thế nào giúp người trồng nhận ra sự khác biệt chủ yếu nằm ở độ ẩm, mức độ sàng lọc, độ mịn và sự thuận tiện khi sử dụng.
Xem thêm: Cách phân biệt phân trùn quế thật và sản phẩm pha trộn
Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích phân trùn quế, đừng quên theo dõi SFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của SFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
