Cà chua bị rụng hoa là hiện tượng phổ biến, làm giảm tỷ lệ đậu trái và ảnh hưởng đến năng suất. Tình trạng này có thể do nhiệt độ, ánh sáng, nước tưới, dinh dưỡng hoặc khả năng thụ phấn. Cùng SFARM qua bài viết này xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp áp dụng biện pháp xử lý phù hợp và hạn chế rụng hoa.
Xem thêm: 10 bệnh thường gặp trên cây cà chua và cách nhận biết sớm
1. Dấu hiệu cây cà chua bị rụng hoa
Nhận biết sớm các dấu hiệu sẽ giúp xác định tình trạng cây và có hướng xử lý kịp thời, hạn chế ảnh hưởng đến khả năng đậu trái. Các dấu hiệu cà chua bị rụng hoa:
- Hoa chuyển vàng, cuống héo rồi rụng trước khi đậu trái.
- Cuống hoa xuất hiện lớp gãy hoặc khớp rụng tại vị trí nối với cành.
- Hoa rụng nhiều ở các chùm phía dưới hoặc trên toàn cây nếu điều kiện bất lợi kéo dài.
- Cây vẫn ra hoa nhưng tỷ lệ đậu trái rất thấp.
2. Nguyên nhân khiến cà chua rụng hoa
Cà chua bị rụng hoa chủ yếu do nhiệt độ, ánh sáng, nước tưới, dinh dưỡng và điều kiện thụ phấn không phù hợp. Mỗi nguyên nhân đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ra hoa và đậu trái của cây.
2.1. Nhiệt độ không phù hợp
Cà chua sinh trưởng tốt khi nhiệt độ ban ngày khoảng 20–27°C và ban đêm khoảng 15–20°C. Đây là điều kiện thuận lợi để quá trình thụ phấn và đậu trái diễn ra ổn định.
Khi nhiệt độ ban ngày vượt 32–35°C hoặc ban đêm duy trì trên 21–24°C, hạt phấn dễ bị khô, biến dạng hoặc mất sức sống. Ống phấn không phát triển để thụ tinh nên hoa nở nhưng không đậu trái và nhanh chóng rụng.
Ngược lại, nếu nhiệt độ ban đêm xuống dưới 10–13°C, quá trình phân chia tế bào ở bầu nhụy bị đình trệ, hạt phấn phát triển kém và cây giảm vận chuyển dinh dưỡng đến hoa, dẫn đến hiện tượng rụng.
Sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm quá lớn cũng làm cây bị stress. Khi đó, cây có xu hướng loại bỏ bớt hoa để tiết kiệm năng lượng.
2.2. Thiếu ánh sáng
Cà chua cần khoảng 6–8 giờ nắng trực tiếp mỗi ngày để quang hợp và tạo đủ dinh dưỡng nuôi hoa, nuôi trái.
Khi thiếu ánh sáng, khả năng quang hợp giảm, cây không tạo đủ đường và tinh bột để duy trì hoa. Dinh dưỡng sẽ được ưu tiên cho thân và lá, khiến hoa dễ rụng.
Tình trạng này thường gặp khi trồng với mật độ quá dày, cây bị che khuất, đặt trong khu vực ít nắng hoặc thời tiết âm u kéo dài.
Thiếu ánh sáng cũng làm giảm hoạt động của phấn hoa và ảnh hưởng đến quá trình mở bao phấn, từ đó làm giảm khả năng đậu trái.
2.3. Tưới nước thất thường
Độ ẩm đất thay đổi đột ngột là một trong những nguyên nhân khiến cây bị ảnh hưởng trong giai đoạn ra hoa.
Khi đất bị khô trong thời gian dài rồi được tưới nhiều nước cùng lúc, cây bị sốc do rễ hấp thu nước quá nhanh trong khi hoa chưa kịp thích nghi. Điều này có thể làm hoa rụng hàng loạt.
Nếu tưới quá nhiều hoặc để đất ngập úng, bộ rễ thiếu oxy, khả năng hút dinh dưỡng suy giảm nên cây không đủ điều kiện nuôi hoa.
Ngược lại, khi thiếu nước kéo dài, cây sẽ chủ động rụng hoa để giảm nhu cầu sử dụng nước và duy trì sự sống.
Vì vậy, cần giữ độ ẩm đất ổn định bằng cách tưới đều, tránh để đất khô hạn rồi mới tưới bù.
2.4. Mất cân đối dinh dưỡng
Dinh dưỡng không cân đối cũng là nguyên nhân làm giảm khả năng đậu trái.
Khi bón thừa đạm (N), cây phát triển thân và lá mạnh nhưng hoa yếu, dễ rụng do phần lớn dinh dưỡng tập trung cho sinh trưởng thân lá.
Thiếu Canxi (Ca) làm cấu trúc tế bào ở cuống hoa kém bền vững, cuống yếu và dễ hình thành lớp rụng sớm.
Thiếu Bo (Boron) ảnh hưởng đến quá trình hình thành ống phấn và vận chuyển đường. Hạt phấn phát triển kém khiến tỷ lệ đậu trái giảm đáng kể.
Thiếu Kali (K) làm giảm khả năng vận chuyển dinh dưỡng đến hoa và ảnh hưởng đến sức sinh trưởng của cây.
Để hạn chế tình trạng này, cần bón phân cân đối theo từng giai đoạn và bổ sung đầy đủ các nguyên tố vi lượng cần thiết trước thời kỳ ra hoa.
2.5. Hoa không được thụ phấn
Hoa cà chua có thể tự thụ phấn nhưng vẫn cần tác động rung lắc để phấn hoa rơi từ nhị xuống nhụy.
Khi thiếu gió hoặc thiếu côn trùng thụ phấn, đặc biệt trong nhà kính, nhà lưới hoặc khu vực ít lưu thông không khí, phấn hoa khó phát tán nên khả năng đậu trái giảm.
Độ ẩm không khí trên 90% làm phấn hoa bị ẩm và vón cục, không thể phát tán.
Nếu độ ẩm dưới 40%, phấn hoa bị khô và mất sức sống trước khi thụ tinh.
Trong điều kiện trồng trong nhà hoặc ban công, người trồng thường cần chủ động rung nhẹ chùm hoa hoặc hỗ trợ thụ phấn bằng bàn chải hay tăm bông vào buổi sáng để tăng khả năng đậu trái.
3. Cách xử lý theo từng nguyên nhân
Sau khi xác định nguyên nhân khiến cà chua bị rụng hoa, cần áp dụng biện pháp xử lý phù hợp. Điều chỉnh đúng điều kiện chăm sóc sẽ giúp cây giảm rụng hoa và cải thiện tỷ lệ đậu trái.
Nhiệt độ không phù hợp
Khi trời nóng, che lưới đen 30–50% vào thời điểm nắng gắt, tưới gốc vào sáng sớm hoặc chiều mát, phủ gốc bằng rơm rạ hoặc cỏ khô và tăng thông gió nếu trồng trong nhà kính hoặc nhà lưới. Khi trời lạnh, che chắn bằng nilon hoặc màng phủ vào ban đêm, trồng đúng thời vụ và có thể giữ ấm gốc bằng rơm hoặc đèn sưởi nhẹ với vườn nhỏ.
Thiếu ánh sáng
Trồng cây ở nơi nhận tối thiểu 6 giờ nắng trực tiếp mỗi ngày, tỉa lá già, lá gốc và cành vô hiệu để tán cây thông thoáng. Với cây trồng chậu, nên đặt ở vị trí nhiều nắng và xoay chậu định kỳ. Nếu thiếu sáng kéo dài, có thể bổ sung đèn LED trồng cây.
Xem thêm: Cây cà chua có ưa nắng không? Cần bao nhiêu giờ nắng mỗi ngày?
Tưới nước thất thường
Duy trì độ ẩm đất ổn định bằng cách tưới nước đều, tránh để đất khô rồi tưới đẫm. Đồng thời, phủ gốc để giữ ẩm, đảm bảo đất thoát nước tốt, lên luống cao ở nơi dễ ngập và kiểm tra độ ẩm đất trước khi tưới.
Mất cân đối dinh dưỡng
Nếu thừa đạm, giảm hoặc ngừng bón đạm, đồng thời tăng kali và lân. Bổ sung Canxi, Bo và bón NPK cân đối theo từng giai đoạn để nâng cao chất lượng phấn hoa và tăng tỷ lệ đậu trái. Có thể sử dụng thêm phân bón lá chuyên dùng cho giai đoạn ra hoa, đậu trái.
Hoa không được thụ phấn
Hỗ trợ thụ phấn bằng cách rung nhẹ chùm hoa hoặc dùng bàn chải mềm, tăm bông vào khoảng 9h–11h sáng. Với cây trồng trong nhà kính hoặc nhà lưới, nên tạo gió nhẹ, duy trì độ ẩm không khí khoảng 60–70%, trồng thêm hoa thu hút côn trùng thụ phấn và thực hiện khi thời tiết khô ráo.
4. Cách hỗ trợ thụ phấn cho hoa
Hoa cà chua có thể tự thụ phấn nhưng vẫn cần tác động rung lắc để phấn hoa rơi từ nhị xuống nhụy. Hỗ trợ thụ phấn đúng cách sẽ giúp tăng tỷ lệ đậu trái và hạn chế rụng hoa.
Rung lắc hoa thủ công
Dùng tay rung nhẹ cành hoặc chùm hoa vào khoảng 9h–11h sáng khi hoa đã nở hoàn toàn. Ngoài ra, có thể sử dụng bàn chải mềm, tăm bông hoặc máy rung thụ phấn để hỗ trợ phấn hoa rơi xuống nhụy. Nên thực hiện 2–3 ngày/lần trong suốt giai đoạn cây ra hoa.
Tạo gió nhân tạo
Đối với cây trồng trong nhà kính, nhà lưới hoặc nơi ít gió, có thể dùng quạt thổi nhẹ qua giàn cây 1–2 giờ/ngày vào thời điểm hoa nở. Cách này giúp phấn hoa phát tán tốt hơn mà không cần tác động lên từng bông hoa.
Thu hút côn trùng thụ phấn
Trồng thêm các loại hoa gần khu vực trồng cà chua sẽ giúp thu hút ong và bướm đến thụ phấn. Trong thời gian cây ra hoa, nên hạn chế phun thuốc trừ sâu. Nếu bắt buộc phải sử dụng, nên phun vào chiều tối để giảm ảnh hưởng đến côn trùng có ích.
Điều chỉnh điều kiện môi trường
Duy trì độ ẩm không khí khoảng 60–70% để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thụ phấn. Nếu không khí quá ẩm cần tăng thông gió, còn khi quá khô có thể phun sương nhẹ quanh khu vực trồng. Việc hỗ trợ thụ phấn cũng nên thực hiện vào buổi sáng khi thời tiết khô ráo.
5. Cách chăm sóc để cây ra hoa ổn định
Chăm sóc đúng kỹ thuật giúp cây sinh trưởng khỏe, ra hoa đều và tăng tỷ lệ đậu trái. Cần kết hợp nhiều biện pháp trong suốt quá trình chăm sóc để cây phát triển ổn định.
Chọn thời vụ và giống phù hợp
Trồng đúng thời vụ, chọn giống phù hợp với điều kiện khí hậu và sử dụng cây giống khỏe mạnh trước khi đem trồng.
Chuẩn bị đất và bón lót đầy đủ
Đất trồng cần tơi xốp, giàu mùn, thoát nước tốt và được bón lót đầy đủ. Với nơi dễ ngập úng, nên lên luống cao để bảo vệ bộ rễ.
Bón phân cân đối theo từng giai đoạn
Ưu tiên đạm và lân ở giai đoạn cây con. Khi cây ra hoa, giảm đạm, tăng kali, lân và bổ sung Canxi, Bo. Giai đoạn nuôi trái tiếp tục duy trì kali và bón phân với lượng vừa phải, chia thành nhiều lần.
Nếu Anh/Chị còn phân vân chưa biết lựa chọn loại phân bón phù hợp cho cây, có thể tham khảo phân gà ủ vi sinh SFARM. Sản phẩm được làm từ 100% phân gà nguyên chất, không chứa tạp chất, xử lý bằng công nghệ ủ vi sinh kết hợp với nấm Trichoderma, giúp loại bỏ và hạn chế nấm bệnh hiệu quả.
Với hàm lượng hữu cơ cao, phân giúp cải tạo đất tơi xốp, thông thoáng, nâng cao độ phì nhiêu, đồng thời bổ sung đầy đủ dinh dưỡng cần thiết để cây sinh trưởng khỏe mạnh, phát triển đồng đều. Bên cạnh đó, sản phẩm còn góp phần nâng cao năng suất và cải thiện chất lượng quả theo hướng bền vững.
Tưới nước và giữ ẩm ổn định
Duy trì độ ẩm đất ổn định, tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh tưới lên hoa. Có thể phủ gốc để giữ ẩm và hạn chế bốc hơi nước.
Tỉa cành, kiểm soát sâu bệnh và hỗ trợ thụ phấn
Tỉa chồi nách, lá già và lá sâu bệnh để cây thông thoáng, kết hợp làm giàn hoặc cắm cọc giúp cây đứng vững. Thường xuyên kiểm tra sâu bệnh, ưu tiên biện pháp sinh học hoặc thủ công và chủ động hỗ trợ thụ phấn khi cần, đặc biệt với cây trồng trong nhà kính hoặc nơi ít gió.
Theo dõi điều kiện thời tiết
Chủ động che chắn, tăng thông gió hoặc điều chỉnh điều kiện trồng theo thời tiết, đồng thời theo dõi tình trạng ra hoa và đậu trái để điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp.
6. Những điều không nên làm khi cây đang ra hoa
Trong giai đoạn ra hoa, một số sai lầm trong chăm sóc có thể làm giảm tỷ lệ đậu trái và khiến hoa rụng nhiều hơn. Vì vậy, cần tránh những việc sau:
Không bón thừa đạm
Tránh bón quá nhiều đạm hoặc sử dụng phân bón lá giàu đạm vì cây sẽ phát triển thân lá mạnh, hoa yếu và dễ rụng.
Không tưới nước thất thường
Không để đất khô kéo dài rồi tưới đẫm hoặc tưới trực tiếp lên hoa, đặc biệt vào giữa trưa nắng.
Không phun thuốc bừa bãi
Không phun thuốc bảo vệ thực vật nồng độ cao lên hoa đang nở. Nếu cần sử dụng, nên phun vào chiều tối hoặc sáng sớm để giảm ảnh hưởng đến hoa và côn trùng thụ phấn.
Không di chuyển hoặc cắt tỉa quá nhiều
Không di chuyển chậu cây liên tục giữa các vị trí có điều kiện khác nhau. Đồng thời, chỉ tỉa lá già, lá sâu bệnh và chồi nách, tránh cắt tỉa mạnh khi cây đang ra hoa.
Không để cây thiếu nắng hoặc điều kiện môi trường biến động lớn
Tránh để cây thiếu ánh sáng, trồng quá dày hoặc để nhiệt độ, độ ẩm thay đổi quá lớn. Đồng thời, cần thường xuyên theo dõi sâu bệnh trên hoa và nụ, tránh lạm dụng thuốc hóa học vì có thể làm hoa rụng nhiều hơn.
Để cập nhật thêm nhiều kiến thức về dấu hiệu nhận biết bệnh, cách phòng ngừa và cách xử lý các bệnh cây cà chua, đừng quên theo dõi SFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của SFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
