Bón phân trùn quế bao lâu một lần là vấn đề cần lưu ý để bổ sung dinh dưỡng phù hợp cho cây và hạn chế lãng phí. Tần suất bón không cố định mà cần điều chỉnh theo loại cây, giai đoạn sinh trưởng, thời tiết, độ ẩm và tình trạng đất. Cùng SFARM tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
1. Nguyên tắc dùng phân trùn quế đã xử lý – có thể bón trực tiếp, không cần ủ lại
Khi tìm hiểu bón phân trùn quế bao lâu một lần, trước tiên cần nắm rõ đặc điểm của loại phân này. Phân trùn quế đã qua xử lý có thể sử dụng trực tiếp cho cây mà không cần ủ lại.
Phân trùn quế là sản phẩm đã đi qua hệ tiêu hóa của trùn. Quá trình này được xem như một dạng ủ hoai sinh học tự nhiên, giúp phân giải chất hữu cơ thô thành dạng mùn ổn định.
Phân có độ tơi xốp cao, thông gió, thoát nước và giữ nước tốt, đồng thời có hoạt động vi sinh vật tốt. Đây là những đặc điểm của phân đã hoai mục hoàn chỉnh, không còn ở trạng thái nóng như phân hữu cơ tươi.
Nhờ đó, phân trùn quế không sinh nhiệt, không gây sốc hay cháy rễ như phân chuồng tươi. Có thể bón trực tiếp vào gốc, trộn với đất hoặc rắc trên mặt chậu mà không cần ủ bổ sung.
Để bón trực tiếp an toàn, nên dùng phân đã được xử lý và đóng gói thương phẩm, được sàng lọc, loại bỏ trứng hoặc kén giun dư thừa và có độ ẩm phù hợp.
Nếu sử dụng phân trùn tươi vừa lấy từ luống nuôi và còn lẫn nhiều sinh khối trùn sống, nên để phân nghỉ vài ngày ở nơi thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp để ổn định độ ẩm và giảm lượng trứng giun còn sót.
Về tần suất, cây trồng chậu và rau ăn lá tại nhà có thể bón 2–3 tuần/lần; cây cảnh, hoa khoảng 3–4 tuần/lần; cây ăn quả và cây lâu năm khoảng 1–2 tháng/lần.
Rau màu ngắn ngày có thể bón lót đầu vụ và bón thúc mỗi 2–3 tuần trong suốt vụ. Đây là khung tham khảo khi xác định bón phân trùn quế bao lâu một lần.
Tần suất thực tế còn phụ thuộc vào loại cây, độ tơi xốp, dinh dưỡng nền của đất và mức độ chín của phân trùn quế.
Xem thêm: Phân trùn quế có mùi không? Cách nhận biết phân đã xử lý tốt
2. Hướng dẫn bón lót, bón thúc hoặc ngâm tưới theo đúng nhu cầu
Phân trùn quế có thể dùng để bón lót, bón thúc hoặc ngâm tưới. Mỗi cách đáp ứng nhu cầu khác nhau, từ chuẩn bị nền đất, bổ sung dinh dưỡng trong quá trình sinh trưởng đến hỗ trợ cây hấp thu nhanh.
Nếu Anh/Chị có nhu cầu sử dụng phân trùn quế để bón lót hay bón thúc, Anh/Chị có thể tham khảo phân trùn quế PB01. Sản phẩm được làm 100% từ phân trùn quế, đã giảm ẩm và sàng lọc nên dễ bảo quản, cất trữ. Phân cung cấp đa dạng dinh dưỡng hữu cơ cùng lượng lớn vi sinh vật tự nhiên.
Các dưỡng chất ở dạng dễ hấp thu, cây có thể sử dụng ngay mà không cần qua quá trình chuyển hóa. Đặc biệt, sản phẩm không cần ủ trước khi bón và không gây nóng sốt cho cây. Ngoài ra, Anh/Chị có thể tham khảo thêm 2 dòng phân trùn quế PB00 và PB02. PB00 là 100% phân trùn quế nguyên chất, chưa sàng lọc và giảm ẩm, giàu dinh dưỡng, phù hợp cho trang trại, vườn lớn và cải tạo đất. PB02 đã được giảm ẩm, thuận tiện dùng để bón lót và bón thúc.
2.1. Bón lót
Bón lót được thực hiện trước khi trồng hoặc gieo hạt nhằm cải tạo nền đất, cung cấp dinh dưỡng nền và hệ vi sinh có lợi trước khi cây bén rễ.
Có thể trộn phân trùn quế với đất hoặc giá thể theo tỷ lệ 10–30% thể tích, tùy loại cây và mức độ nghèo dinh dưỡng của đất nền.
Với chậu trồng, có thể trộn 1 phần phân trùn quế với 3–4 phần đất, xơ dừa hoặc trấu hun.
Với đất vườn hoặc luống, rải khoảng 2–3 kg/m² rồi xới đều vào lớp đất mặt sâu 15–20 cm. Sau khi trộn, để đất khoảng 3–5 ngày trước khi gieo trồng.
Với cây lâu năm trồng mới, có thể bón lót khoảng 1–3 kg/hố tùy kích thước cây con.
2.2. Bón thúc
Bón thúc giúp bổ sung dinh dưỡng khi cây đã bén rễ, chuẩn bị ra hoa, đậu quả hoặc phục hồi sau thu hoạch. Đây là hình thức cần lưu ý khi xác định bón phân trùn quế bao lâu một lần.
Khi bón, rắc phân quanh gốc và cách gốc khoảng 5–10 cm, tránh áp sát thân. Sau đó xới nhẹ lớp đất mặt và tưới nước để phân ngấm dần.
Cây trong chậu nhỏ có thể dùng khoảng 50–100 g/lần. Rau ăn lá và cây con dùng khoảng 100–200 g/m²/lần, mỗi 2–3 tuần.
Cây ăn quả trưởng thành có thể bón khoảng 1–3 kg/gốc/lần vào các giai đoạn sau đốn tỉa, trước ra hoa, sau đậu quả và sau thu hoạch.
Phân không cần vùi sâu. Do đã hoai mục hoàn toàn, có thể để trên mặt đất và tưới ẩm để dinh dưỡng dần thẩm thấu.
2.3. Ngâm tưới
Ngâm tưới giúp cung cấp dinh dưỡng dạng dễ tan để cây hấp thu nhanh qua rễ, phù hợp với cây con hoặc khi cây cần phục hồi nhanh.
Ngâm phân với nước sạch theo tỷ lệ 1:5 đến 1:10, tương ứng 1 phần phân với 5–10 phần nước. Ngâm khoảng 24–48 giờ, khuấy đều rồi lọc lấy phần nước trong để tưới.
Với cây con hoặc cây mới trồng, có thể pha loãng thêm trước khi tưới để tránh dư thừa.
Tần suất tham khảo là 1–2 tuần/lần, tưới trực tiếp vào gốc vào sáng sớm hoặc chiều mát.
Phần bã sau khi lọc vẫn có thể tận dụng để bón lót hoặc bón thúc, tránh lãng phí chất hữu cơ còn lại.
3. Bảng tỷ lệ/liều lượng cho chậu, luống và cây ăn trái
Liều lượng và tần suất cần điều chỉnh theo từng nhóm cây và hình thức trồng. Bảng dưới đây là mức tham khảo khi xác định bón phân trùn quế bao lâu một lần.
| Đối tượng | Bón lót | Bón thúc | Tần suất bón thúc |
| Chậu nhỏ, hoa và cây cảnh mini dưới 5L | Trộn 20–30% thể tích đất | 30–50 g/chậu/lần | 3–4 tuần/lần |
| Chậu trung – lớn 5–20L | Trộn 15–20% thể tích đất | 100–200 g/chậu/lần | 3–4 tuần/lần |
| Rau ăn lá | 2–3 kg/m² | 100–150 g/m²/lần | 2–3 tuần/lần |
| Rau ăn quả | 3–4 kg/m² | 150–250 g/gốc/lần | 2–3 tuần/lần, tăng khi ra hoa/đậu quả |
| Hoa, cây cảnh trồng đất | 2–3 kg/m² | 100–200 g/gốc/lần | 3–4 tuần/lần |
| Cây ăn trái 1–3 năm tuổi | 1–3 kg/hố | 0,5–1 kg/gốc/lần | 1,5–2 tháng/lần |
| Cây ăn trái đã cho trái ổn định | – | 2–5 kg/gốc/lần | Sau thu hoạch/đốn tỉa, trước ra hoa 3–4 tuần, sau đậu quả |
| Cây ăn trái lớn | – | 5–10 kg/gốc/lần | 2–3 lần/năm theo giai đoạn sinh trưởng |
Các số liệu trên mang tính tham khảo. Với cây đang suy yếu, nên bắt đầu ở mức thấp rồi tăng dần khi cây phục hồi.
Với hình thức ngâm tưới, không áp dụng bảng khối lượng trên mà sử dụng tỷ lệ 1 phần phân với 5–10 phần nước.
4. Điều chỉnh cách bón theo thời tiết, độ ẩm và tình trạng đất
Không nên áp dụng một lịch bón cố định trong mọi điều kiện. Việc xác định bón phân trùn quế bao lâu một lần còn phụ thuộc vào thời tiết, độ ẩm và tình trạng đất để điều chỉnh lượng và cách bón phù hợp.
4.1. Theo thời tiết
Vào mùa mưa, nên giảm khoảng 20–30% lượng phân mỗi lần và có thể tăng nhẹ tần suất để bù lại vì mưa nhiều dễ rửa trôi dinh dưỡng hòa tan trên bề mặt.
Nên ưu tiên bón thúc bằng cách rắc quanh gốc thay vì ngâm tưới vì đất đã đủ ẩm. Với chậu hoặc luống thoát nước kém, nên xới nhẹ đất sau mưa lớn trước khi bón.
Vào mùa khô hoặc nắng nóng, nên bón vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh giữa trưa. Nên tưới ẩm đất trước khi bón nếu nền đất quá khô.
Có thể ưu tiên dạng ngâm tưới trong giai đoạn này để cây hấp thu nhanh và giảm phụ thuộc vào độ ẩm đất.
Khi chuyển mùa hoặc thời tiết thất thường, nên giảm lượng phân và theo dõi phản ứng của cây trước lần bón tiếp theo. Nên ưu tiên bón ít, thường xuyên thay vì bón nhiều trong một lần.
4.2. Độ ẩm
Nếu đất hoặc giá thể quá khô, nên tưới ẩm trước một ngày rồi mới bón để tạo điều kiện cho vi sinh vật trong phân hoạt động và phân giải dinh dưỡng hiệu quả.
Nếu đất quá ẩm hoặc bị úng, nên tạm hoãn bón thúc và xử lý thoát nước trước. Bón trong điều kiện yếm khí có thể gây thối rễ dù phân trùn quế lành tính hơn phân hóa học.
Độ ẩm phù hợp là khi đất ẩm vừa phải. Khi nắm đất, đất không rịn nước nhưng cũng không khô đến mức vỡ vụn.
Xem thêm: Phân trùn quế bị mốc trắng có dùng được không?
4.3. Tình trạng đất
Với đất bạc màu, nghèo dinh dưỡng, có thể tăng lượng bón lót ban đầu đến 30% thể tích và rút ngắn chu kỳ bón thúc xuống khoảng 2 tuần/lần trong giai đoạn đầu cải tạo.
Đất sét nặng, thoát nước kém nên trộn phân cùng trấu hun hoặc xơ dừa khi bón lót để cải thiện cấu trúc đất và tránh bón lượng lớn trong một lần.
Đất cát giữ nước kém nên bón thường xuyên hơn với lượng nhỏ mỗi lần. Có thể kết hợp ngâm tưới để hạn chế thất thoát do nước rút nhanh.
Nếu đất đã tơi xốp, giàu hữu cơ và được cải tạo tốt, chỉ cần duy trì lượng phân và tần suất tiêu chuẩn, không cần tăng thêm.
Với đất chua có pH thấp, phân trùn quế có tính trung tính đến hơi kiềm nhẹ nên có thể hỗ trợ cải thiện pH dần theo thời gian. Không cần xử lý riêng nhưng nên theo dõi định kỳ.
5. Lưu ý giúp hạn chế rửa trôi, bí đất và lãng phí
Bên cạnh xác định bón phân trùn quế bao lâu một lần, cách bón cũng cần phù hợp để hạn chế rửa trôi, tránh bí đất và sử dụng phân hiệu quả hơn.
Để hạn chế rửa trôi, có thể phủ quanh gốc bằng lớp rơm rạ, trấu, lá khô hoặc xơ dừa dày khoảng 2–3 cm sau khi bón. Lớp phủ giúp giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và giữ phân không bị nước mưa cuốn trôi.
Không nên bón ngay trước mưa lớn. Nếu có thể, nên bón trước khoảng 1–2 ngày để phân kịp ngấm vào đất.
Sau khi rắc phân, nên xới nhẹ lớp đất mặt để phân tiếp xúc với đất tốt hơn. Với luống hoặc chậu ngoài trời, có thể tạo rãnh hoặc gờ nhỏ quanh gốc để hạn chế nước và phân tràn khỏi vùng rễ.
Để hạn chế bí đất, không nên bón dồn lượng lớn trong một lần. Nên chia nhỏ lượng phân thành nhiều lần để tránh làm đất bị nén chặt cục bộ quanh gốc.
Đất cần được xới định kỳ để duy trì độ tơi xốp. Với luống có thể xới khoảng 1–2 tháng/lần; với chậu, thực hiện khi thay lớp đất mặt.
Khi trồng chậu, có thể kết hợp trấu hun, xơ dừa hoặc perlite để hạn chế đất bị chặt theo thời gian, nhất là khi sử dụng phân hữu cơ liên tục nhiều vụ.
Sau khi bón chỉ cần tưới ẩm vừa đủ để phân ngấm. Tránh tưới quá nhiều vì có thể gây úng và tạo điều kiện yếm khí ở vùng rễ.
Để tránh lãng phí, nên bón theo giai đoạn sinh trưởng và nhu cầu của cây thay vì áp dụng lịch cố định cứng nhắc. Không nên bón khi cây đang ngủ đông hoặc ngừng sinh trưởng vì rễ hấp thu kém.
Bón đúng lượng cũng quan trọng như xác định bón phân trùn quế bao lâu một lần. Bón dư không giúp cây tốt hơn tương ứng mà có thể gây lãng phí và tăng nguy cơ dư đạm.
Nếu ngâm tưới, phần bã sau khi lọc có thể tiếp tục dùng để bón lót hoặc bón thúc. Phân chưa sử dụng cần bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và ẩm ướt quá mức.
Xem thêm: Phân trùn quế có ruồi không? Nguyên nhân và cách xử lý sau khi bón
Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích phân trùn quế, đừng quên theo dõi SFARM BLOG. Nếu cần bổ sung dinh dưỡng cho đất trồng, đừng quên tham khảo các dòng phân bón của SFARM để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.
